Stoppen met snurken: wat werkt en wanneer het slaapapneu is

Stoppen met snurken lukt bij de meeste mannen met een combinatie van afvallen, minder alcohol in de avond en niet op je rug slapen. Neusstrips, sprays en beugels uit een webshop doen daar zelden veel bovenop. En bij een deel van de snurkers is het geluid niet het probleem maar het symptoom.

Dat laatste is waar dit stuk vandaan komt.

Snurken is de meest verkochte klacht van het internet. Er is een enorme markt van producten die het geluid beloven weg te nemen, en vrijwel geen enkele pagina in die markt vertelt je wanneer je moet ophouden met dingen kopen en een dokter moet bellen.

Waarom snurk je eigenlijk?

Snurken is trilling. Tijdens je slaap verslappen de spieren in je keel, de doorgang wordt nauwer, en de lucht die er met snelheid langs moet, brengt het slappe weefsel in je zachte gehemelte en je huig aan het trillen. Dat geluid is het snurken.

Alles wat die doorgang nauwer maakt, versterkt het. Vet rond de hals, een verstopte neus, een terugliggende onderkaak, grote amandelen, alcohol dat de spieren extra ontspant en op je rug liggen waardoor je tong naar achteren zakt.

Mannen snurken vaker en luider dan vrouwen, en dat komt door dezelfde anatomie die ze gevoeliger maakt voor slaapapneu: een langere keelholte en vet dat zich eerder rond de hals verzamelt.

Wat helpt echt tegen snurken?

De maatregelen met de meeste onderbouwing zijn gewichtsverlies, geen alcohol in de uren voor het slapen en op je zij slapen. Die drie grijpen aan op de oorzaak in plaats van op het geluid. De tabel hieronder zet de bekendste maatregelen op een rij, met een eerlijke inschatting van de bewijskracht.

Kijk je naar die rechterkolom, dan valt op dat de gratis maatregelen bovenaan staan en de gekochte onderaan. Dat is geen toeval en het is precies andersom dan de zoekresultaten suggereren.

Kuna en collega's lieten in de Sleep AHEAD-studie zien dat een intensief leefstijlprogramma na vier jaar een lagere apneu-index gaf dan de controlegroep, waarbij het effect samenhing met hoeveel gewicht er daadwerkelijk af bleef. Voor de aanpak daarvan, zie buikvet kwijtraken als man.

Werken neusstrips, sprays en anti-snurkbeugels?

Neusstrips en neussprays helpen wanneer je neus verstopt is en je daardoor door je mond ademt. Dan lossen ze een echt probleem op. Snurk je met een open neus, dan doen ze weinig, want de trilling zit lager in je keel.

Keelsprays die de trilling zouden dempen, hebben weinig onderbouwing. Ze zijn onschuldig, en als je partner er rustiger van slaapt is dat op zichzelf iets waard, maar reken niet op een structurele oplossing.

De beugels vragen om een waarschuwing. Een op maat aangemeten mandibulair repositieapparaat is een serieuze behandeling die door een gespecialiseerde tandarts of kaakchirurg wordt aangemeten. Een universele beugel uit een webshop verplaatst dezelfde kaak zonder dat iemand naar je gebit of je kaakgewricht heeft gekeken.

Meer over hoe die twee zich tot elkaar en tot CPAP verhouden, staat in slaapapneu apparaat.

Wanneer is snurken slaapapneu?

Het onderscheidende detail zijn de stiltes. Gewoon snurken is een gelijkmatig geluid dat de hele nacht doorgaat. Bij slaapapneu wordt het snurken onderbroken door stiltes van tien seconden of langer, die eindigen in een snuivende of happende ademhaling.

Neem twee mannen van 50 die volgens hun partner even hard snurken. Bij de een gaat het geluid 6 uur lang gelijkmatig door. Bij de ander valt het 20 keer per uur stil, telkens 15 tot 30 seconden, met een snuif als afsluiting. Alleen de tweede heeft een reden om naar de huisarts te gaan.

Daar komen de dagklachten bij. Slaperigheid die niet weggaat na uitslapen, hoofdpijn bij het wakker worden, meerdere keren per nacht plassen en een bloeddruk die hoog blijft.

Chung en collega's ontwikkelden in 2008 STOP-BANG om die inschatting te structureren. Acht vragen over snurken, moeheid, waargenomen ademstops, bloeddruk, BMI, leeftijd, halsomtrek en geslacht, waarvan drie of meer ja-antwoorden gelden als verhoogde kans.

De Hartstichting noemt slaapapneu bij de factoren die met hoge bloeddruk en hartritmestoornissen samenhangen, wat het meer maakt dan een geluidskwestie. Voor uitleg in gewoon Nederlands is Thuisarts het beste startpunt.

De volledige STOP-BANG-lijst staat in slaapapneu bij mannen. Hoe het onderzoek verloopt, lees je in slaaponderzoek.

Kan er iets anders achter zitten?

Ja. Een trage schildklier kan weefsel in de keel doen zwellen en geeft daarnaast vermoeidheid en traagheid, waardoor het beeld op apneu lijkt. Een fors ijzertekort geeft vermoeidheid en onrustige benen. En chronische neusverstopping door allergie of een scheef neusschot houdt het mondademen in stand.

Dat maakt bloedonderzoek hier nuttig, al bewijst het niets over je ademhaling. Het brengt de verklaringen in beeld die je met leefstijl niet oplost.

Bij mannen die testosteron gebruiken telt er nog iets mee: hematocriet loopt daar sowieso mee, en testosteron van buitenaf kan de ademhaling tijdens de slaap in de eerste weken ongunstig beinvloeden. Snurk je harder sinds je bent begonnen, meld dat dan.

Je kunt dit zelf laten meten met het hormoonpanel voor mannen. De waarden staan op TSH en hematocriet. De hormoonkant vind je in slecht slapen en je testosteron.

Waar het op neerkomt

Snurken laat zich zelden wegkopen. De maatregelen die werken zijn de saaie: minder gewicht, geen alcohol laat op de avond, op je zij liggen. Ze kosten geen geld en ze pakken de oorzaak aan in plaats van het geluid.

Waar ik zelf scherp op zou zijn, is het moment waarop je partner zegt dat je even stopt met ademen. Dat is geen snurkprobleem meer.

Luister naar de stiltes, niet naar het geluid. Herken je die, of blijf je moe ondanks genoeg uren, bespreek het dan met je huisarts en laat je bloed intussen de andere verklaringen uitsluiten. De dagsymptomen staan in slaapapneu symptomen overdag, de risicofactoren in slaapapneu oorzaken.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Kuna ST, et al. Long-term effect of weight loss on obstructive sleep apnea severity in obese patients with type 2 diabetes. Sleep, 2013. PMID 23633746
• Pattipati M, et al. Continuous positive airway pressure vs mandibular advancement devices in the treatment of obstructive sleep apnea. Cureus, 2022. PMID 35251830
• Chung F, et al. STOP questionnaire: a tool to screen patients for obstructive sleep apnea. Anesthesiology, 2008. PMID 18431116
• Heinzer R, et al. Prevalence of sleep-disordered breathing in the general population: the HypnoLaus study. The Lancet Respiratory Medicine, 2015. PMID 25682233