TSH waarde bij mannen

Deze bepaling meet hoeveel schildklierstimulerend hormoon er in uw bloed zit, in milli-eenheden per liter (mE/l). Uw hypofyse maakt TSH en bepaalt daarmee het tempo van de schildklier, en de schildklier maakt vervolgens T4 en T3, de hormonen die uw stofwisseling op tempo houden.

De terugkoppeling is log-lineair: een kleine daling van vrij T4 geeft een veel grotere stijging van TSH, en daardoor is dit de gevoeligste eerste test. De richting is contra-intuïtief. Werkt de schildklier te traag, dan trekt de hypofyse harder en loopt het getal op; bij te veel hormoon valt het signaal juist weg. Een hoge waarde betekent daarom een trage schildklier, en bij een snel werkende schildklier ligt het getal laag.

Voor mannen is de koppeling met de geslachtshormonen het interessantst. De schildklier stuurt het bindingseiwit SHBG mee aan, het eiwit dat testosteron in het bloed vastlegt. Bij een snelle schildklier stijgt SHBG, waardoor een groter deel van uw testosteron gebonden raakt en uw totale testosteron normaal kan ogen terwijl de vrije fractie tegenvalt; bij een trage schildklier gebeurt vaak het omgekeerde.

Dat is de praktische reden om beide te meten. Een tegenvallend energieniveau bij een keurig testosteron is een klassieke aanleiding om vrij T4 erbij te vragen.

Mannen die energie, libido of lichaamssamenstelling laten onderzoeken, beginnen bijna altijd bij testosteron. Dat is logisch, maar het laat een veelvoorkomende verklaring liggen, want een trage schildklier geeft vrijwel hetzelfde klachtenpatroon: vermoeidheid, minder zin in seks, trager herstel, koude handen en een langzaam oplopend gewicht. Wordt alleen testosteron gemeten en is dat normaal, dan blijft de vraag onbeantwoord.

De twee kanten van de schildklier voelen verschillend. Bij een trage schildklier is de energie zwaar en traag op gang met slaperigheid overdag, ligt de rusthartslag lager dan u gewend bent, heeft u het snel koud, loopt het gewicht langzaam op, komen spierpijn en traag herstel voor, en ligt SHBG vaak lager. Bij een snel werkende schildklier bent u opgejaagd maar uitgeput, ligt de rusthartslag hoger en slaat het hart soms over, kunt u slecht tegen warmte en zweet u, daalt het gewicht bij normale inname, verliest u kracht, vooral in de benen, en stijgt SHBG zodat de vrije testosteronfractie daalt.

Eén misverstand verdient nadruk. Veel mannen lezen een lage waarde als gunstig, alsof de schildklier dan efficiënt werkt, en het tegendeel is waar: een tsh verlaagd betekent meestal dat de schildklier te veel hormoon maakt, en dat gaat samen met een hoge rusthartslag, slecht slapen en verlies van spiermassa. Voor kracht en herstel is dat ongunstig.

Slaaptekort en chronische stress horen hier ook in het verhaal. Zij verschuiven het dagritme van TSH en verstoren tegelijk uw testosteron, dus een enkele meting in een slechte periode is weinig waard.

Laat TSH bepalen wanneer energie, libido of herstel structureel tegenvallen, en met nadruk wanneer uw testosteron al is gemeten en normaal bleek; de schildklier is dan de meest voor de hand liggende volgende stap. Andere aanleidingen zijn een rusthartslag die verandert zonder reden, koude handen en voeten, onverklaarde gewichtstoename, of schildklierziekte in de familie.

Het tijdstip is belangrijker dan bij testosteron. TSH is 's nachts het hoogst en zakt in de vroege middag, met een variatie van ongeveer 31 procent per etmaal. Prik daarom in de ochtend en bij herhaling rond hetzelfde uur, wat goed uitkomt omdat voor testosteron dezelfde regel geldt.

Meet niet tijdens of vlak na een ziekteperiode, en wacht ook een paar weken na een periode met ernstig slaaptekort, want beide verschuiven de as.

Combineer TSH met vrij T4 in dezelfde afname. Blijft de klacht bestaan bij een normale TSH en een normaal vrij T4, dan kan vrij T3 aanvullende informatie geven, en bij een aanhoudend verhoogde waarde is anti-TPO de logische vervolgstap.