Slaapapneu symptomen overdag: moe, prikkelbaar en niet uitgerust

Slaapapneu symptomen overdag zijn slaperigheid die niet weggaat na uitslapen, hoofdpijn bij het wakker worden, moeite met concentreren, een kort lontje en minder zin in seks. Ze zijn stuk voor stuk vaag, en dat is precies het probleem: geen enkel symptoom wijst op zichzelf naar je ademhaling.

De nacht merk je namelijk niet. De honderden korte ontwaakmomenten waarmee je hersenen je luchtweg heropenen, onthoud je geen van alle.

Wat je wel merkt, is dat je acht uur in bed hebt gelegen en er vier van hebt gehad. Dit stuk gaat over hoe die dagklachten eruitzien, hoe je ze onderscheidt van gewoon te weinig slaap, en wanneer het tijd is om er iets mee te doen.

Waarom ben je overdag zo moe bij slaapapneu?

Je slaapt wel, maar je slaapt versnipperd. Elke ademstop eindigt met een kort ontwaakmoment dat je diepe slaap onderbreekt voordat die zijn werk kan doen. De uren in bed kloppen, de kwaliteit van die uren niet, en herstel zit in de kwaliteit.

Daar komt een tweede laag bij. Elke ademstop geeft een daling van je zuurstofgehalte en een stresspiek, honderden keren per nacht. Je lichaam brengt de nacht door in een lichte alarmstand in plaats van in herstel.

Dat verklaart waarom uitslapen in het weekend niet werkt. Meer uren van dezelfde versnipperde slaap leveren niet meer herstel op. Als een lang weekend je vermoeidheid niet oplost, is dat op zichzelf informatie.

Hoe onderscheid je slaapapneu van gewoon slaaptekort?

Het onderscheid zit niet in welke klachten je hebt maar in hoe ze zich gedragen. Slaaptekort reageert op meer slaap, apneu niet. Onderstaande tabel zet de belangrijkste verschillen naast elkaar, symptoom voor symptoom.

De rij die er wat mij betreft uitspringt, is de eerste. Als uitslapen niets doet, dan is de vraag niet meer hoeveel je slaapt maar hoe je slaapt.

Neem twee mannen van 42 die allebei melden dat ze doodmoe zijn. De een slaapt doordeweeks 5 uur en knapt in het weekend zichtbaar op. De ander ligt elke nacht 8 uur in bed, staat 4 keer op om te plassen en voelt zich maandagochtend precies zo beroerd als vrijdag. Dat verschil zegt meer dan welke symptomenlijst ook.

De rij daaronder over snurken telt alleen mee als iemand het je kan vertellen. Slaap je alleen, dan valt die aanwijzing weg en blijven de dagklachten over.

Kan slaapapneu je stemming en concentratie beinvloeden?

Ja, en dat is een van de minst herkende gevolgen. Chronisch versnipperde slaap tast het werkgeheugen, de aandacht en het reactievermogen aan, en gaat samen met prikkelbaarheid en somberheid. Bij mannen wordt dat patroon regelmatig als burn-out of depressie geduid.

Het lastige is dat die duiding niet eens fout hoeft te zijn. Slecht slapen en somberheid versterken elkaar. Maar als de slaapkant nooit onderzocht wordt, blijft de behandeling aan een kant hangen.

Het verschil tussen uitputting door hormonen en uitputting door iets anders behandelen we in burn-out of laag testosteron. Voor een Nederlandstalige uitleg over slaapapneu en wat een huisarts ermee doet, is Thuisarts het beste startpunt.

Waarom verdwijnt je zin in seks?

Twee dingen komen hier samen. Onbehandelde slaapapneu gaat gemiddeld samen met een lager testosteron, omdat de grootste nachtelijke aanmaakpiek in je diepe slaap valt en die slaap kapotgaat. Daarnaast ondermijnen de vermoeidheid en de sombere stemming de zin sowieso.

Er is ook een directe vaatkant. Kellesarian en collega's brachten in 2018 de studies samen en vonden dat erectiestoornissen vaker voorkomen bij mannen met obstructieve slaapapneu dan bij mannen zonder. Herhaalde zuurstofdalingen zijn niet goed voor de bloedvatwand.

Zhang en collega's zagen in 2014 dat CPAP alleen geen overtuigende testosteronstijging gaf, terwijl gewichtsverlies dat wel deed. Het apparaat repareert de nacht, het buikvet blijft aan je hormonen trekken.

Wat er nog meer achter een laag libido kan zitten, staat in laag testosteron bij mannen.

Wanneer is slaperigheid overdag echt zorgelijk?

Wanneer je wegvalt op momenten waarop je actief bent. In slaap sukkelen voor de televisie is iets anders dan het bijna kwijtraken achter het stuur, tijdens een vergadering of midden in een gesprek. Dat tweede is de categorie waarmee je niet wacht.

Rijden met onbehandelde ernstige slaapapneu is in Nederland een reden om je rijgeschiktheid te laten beoordelen. Dat is geen randgeval maar staande praktijk, en je huisarts kan je vertellen wat er in jouw situatie geldt.

Ook relevant: als je bloeddruk hoog blijft ondanks medicatie en leefstijl. De Hartstichting noemt slaapapneu bij de factoren die met hoge bloeddruk en hartritmestoornissen samenhangen. Meer daarover in hoge bloeddruk bij mannen.

Welke bloedwaarden sluiten andere oorzaken uit?

Bloed kan slaapapneu niet aantonen. Dat gebeurt met een slaaponderzoek. Wat bloed wel doet, is de concurrerende verklaringen voor precies deze dagklachten in beeld brengen, en dat scheelt maanden gokken.

De belangrijkste zijn je schildklier, je ijzer en ferritine, je bloedsuiker en je testosteron. Een trage schildklier, een ijzertekort en een ontregelde glucose geven alle drie vermoeidheid, concentratieproblemen en een kort lontje.

Komen die allemaal normaal terug en blijf je moe, dan wordt de vraag hoe je ademt tijdens je slaap ineens een stuk relevanter. Dat is de nuttigste rol die een bloedtest hier heeft.

Een breed beeld leg je vast met het hormoonpanel voor mannen of de uitgebreide gezondheidscheck. Wat er gemeten wordt, staat op TSH en testosteron totaal.

Waar het op neerkomt

De dagsymptomen van slaapapneu zijn niet spectaculair en juist daarom gevaarlijk. Ze schuiven langzaam op, je went eraan, en op een gegeven moment noem je het gewoon druk.

Het signaal dat ik zelf het zwaarst zou laten wegen is dat uitslapen niet helpt. Meer uren van dezelfde slaap leveren niets op wanneer die slaap continu wordt onderbroken.

Herken je dat patroon, sluit dan eerst de andere verklaringen uit met bloedonderzoek en bespreek daarna met je huisarts of een slaaponderzoek zinvol is. Het volledige beeld staat in slaapapneu bij mannen, en de risicofactoren in slaapapneu oorzaken.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Heinzer R, et al. Prevalence of sleep-disordered breathing in the general population: the HypnoLaus study. The Lancet Respiratory Medicine, 2015. PMID 25682233
• Chung F, et al. STOP questionnaire: a tool to screen patients for obstructive sleep apnea. Anesthesiology, 2008. PMID 18431116
• Kellesarian SV, et al. Association between obstructive sleep apnea and erectile dysfunction. International Journal of Impotence Research, 2018. PMID 29795528
• Zhang XB, et al. Efficacy of continuous positive airway pressure on testosterone in men with obstructive sleep apnea: a meta-analysis. PLoS One, 2014. PMID 25503098