Compleet Mannelijk Gezondheidspanel

HbA1c biedt een langetermijnbeeld van de bloedsuikerregulatie, in tegenstelling tot nuchtere glucose die een enkel moment weergeeft. Het is essentieel voor de diagnose en het beheer van diabetes. Raadpleeg uw zorgverlener.

ALAT is een van de meest gebruikte markers om leverbelasting of leverschade vroeg op te sporen. De lever heeft een groot regeneratievermogen en geeft vaak pas klachten als de schade al ver gevorderd is. ALAT kan al verhoogd zijn voordat je iets merkt. Niet-alcoholische vetlever (NAFLD) is de meest voorkomende oorzaak van een chronisch licht verhoogd ALAT in westerse landen. Naar schatting heeft 25% van de volwassenen enige mate van leververvetting, vaak zonder het te weten. ALAT-controle kan dit vroeg aan het licht brengen, waarna leefstijlaanpassingen verdere schade kunnen voorkomen. Bij alcoholgebruik geeft de verhouding ALAT/ASAT aanvullende informatie. Een ASAT/ALAT-ratio boven 2 past bij alcoholgerelateerde leverschade, terwijl bij vetlever het ALAT doorgaans hoger is dan het ASAT. Medicijnen zoals paracetamol (bij hoge doseringen), statines en bepaalde antibiotica kunnen ALAT eveneens verhogen.

De schildklier beïnvloedt vrijwel elk orgaan in je lichaam. De hormonen die zij produceert (T3 en T4) reguleren je stofwisseling, hartslag, lichaamstemperatuur, energieniveau en zelfs je stemming. Wanneer de schildklierfunctie verstoord is, kan dat breed uitstralen. Hypothyreoïdie (te traag) is de meest voorkomende schildklieraandoening en treft naar schatting 5% van de volwassenen, met een duidelijke voorkeur voor vrouwen. Het wordt vaak veroorzaakt door de auto-immuunziekte van Hashimoto. Klachten ontwikkelen zich geleidelijk en worden daardoor vaak pas laat herkend. Hyperthyreoïdie (te snel) is minder frequent maar kan ernstiger verlopen. De ziekte van Graves is de meest voorkomende oorzaak. Onbehandeld kan het leiden tot hartritmestoornissen en botverlies. Bij vrouwen met een zwangerschapswens is de TSH-waarde extra relevant, omdat een suboptimale schildklierfunctie de vruchtbaarheid kan beïnvloeden en risico's kan geven tijdens de zwangerschap. Een TSH onder 2,5 mU/L wordt in die context vaak als streefwaarde aangehouden.

Verhoogde triglyceriden kunnen bijdragen aan atherosclerose en zijn een component van metabool syndroom. Ze zijn vaak verhoogd samen met insulineresistentie. Raadpleeg uw zorgverlener.

Chronische nierschade verloopt vaak sluipend en geeft in vroege stadia zelden klachten. Je nieren kunnen al 50% van hun functie verliezen voordat je iets merkt. Kreatinine en eGFR zijn de standaardmarkers om dit vroegtijdig op te sporen. Bij diabetes en hoge bloeddruk — de twee belangrijkste oorzaken van chronische nierschade — is periodieke kreatininecontrole onderdeel van de richtlijn. Ook bij langdurig gebruik van NSAID's (pijnstillers als ibuprofen en diclofenac), ACE-remmers of bepaalde antibiotica is nierfunctiecontrole aangewezen. Een verhoogd kreatinine hoeft overigens niet altijd op nierschade te wijzen. Bij mensen met veel spiermassa (krachtsporters) of bij hoge eiwitinname kan de waarde van nature hoger liggen. Omgekeerd kan een laag kreatinine bij ouderen of bij mensen met weinig spiermassa een verminderde nierfunctie maskeren — de eGFR is in die gevallen betrouwbaarder.

Diabetes type 2 treft meer dan een miljoen Nederlanders en naar schatting hebben nog eens 1,1 miljoen mensen prediabetes zonder het te weten. Onbehandeld verhoogt diabetes het risico op hart- en vaatziekten, nierschade, oogproblemen en zenuwschade aanzienlijk. Prediabetes is een omkeerbaar stadium. Met leefstijlaanpassingen — gewichtsverlies, meer beweging, minder suiker en bewerkte koolhydraten — kan meer dan de helft van de mensen met prediabetes voorkomen dat ze diabetes ontwikkelen. Dat maakt vroegtijdige opsporing via een nuchtere glucosetest of HbA1c zeer waardevol.

Vrij T4 kan uw zorgverlener helpen te bepalen of uw schildklier voldoende hormonen produceert. Sommige deskundigen beschouwen het als een van de meest informatieve markers voor het vroegtijdig opsporen van zowel een te actieve als een te trage schildklier.

LDL-cholesterol is de best onderbouwde modificeerbare risicofactor voor atherosclerotische hart- en vaatziekten. Elke verlaging van 1 mmol/L LDL vermindert het risico op een cardiovasculair event met ongeveer 20–25%. Dit effect is onafhankelijk van hoe de verlaging tot stand komt — via voeding, beweging of medicatie. Bij familiaire hypercholesterolemie (FH) — een erfelijke aandoening die bij ongeveer 1 op de 250 mensen voorkomt — is het LDL van jongs af aan verhoogd, waardoor het risico op vroege hart- en vaatziekten sterk toeneemt. Vroege opsporing en behandeling zijn cruciaal.

SHBG-waarden kunnen helpen symptomen te verklaren die verband houden met hormonale onevenwichtigheden, zelfs wanneer de totale hormoonwaarden normaal lijken. Inzicht in SHBG kan een completer beeld geven van de hormonale gezondheid. Raadpleeg uw zorgverlener voor interpretatie.

Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Een verhoogd cholesterol — met name LDL — is een van de best onderbouwde risicofactoren. Het proces van aderverkalking (atherosclerose) verloopt geleidelijk over tientallen jaren en geeft lange tijd geen klachten, tot een hartinfarct of beroerte optreedt. De cholesterol-waarde staat niet op zichzelf. Het cardiovasculaire risico wordt bepaald door het samenspel van cholesterol, bloeddruk, leeftijd, roken, diabetes en familiaire belasting. Een cholesterol van 6,0 mmol/L bij een verder gezonde 30-jarige heeft een andere betekenis dan diezelfde waarde bij een 60-jarige roker met diabetes. Vroegtijdige detectie en behandeling van een verhoogd cholesterol — via leefstijl en indien nodig medicatie — kan het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk verlagen.

Adequate vitamine D-niveaus zijn essentieel voor sterke botten, een goed functionerend immuunsysteem en algeheel welzijn. Lage niveaus kunnen verband houden met een verhoogd risico op botaandoeningen, stemmingswisselingen en verminderde immuniteit. Raadpleeg uw zorgverlener voor persoonlijk advies.

Vrij testosteron stuurt spierontwikkeling, energieniveaus, stemming en seksuele functie aan. Zelfs wanneer totaal testosteron normaal lijkt, kan laag vrij testosteron wijzen op functioneel tekort. Bespreek uw resultaten met een zorgverlener om te bepalen of verdere evaluatie nodig is.

Testosteron speelt een fundamentele rol bij veel lichaamsfuncties voor beide geslachten. Onevenwichtigheden kunnen mogelijk energie, stemming, lichaamssamenstelling en reproductieve gezondheid beïnvloeden. Uw zorgverlener kan uw waarden evalueren in de context van uw algehele gezondheid.

IJzertekort is het meest voorkomende voedingsgebrek wereldwijd en een van de belangrijkste oorzaken van vermoeidheid. Ferritine detecteert ijzertekort in een vroeg stadium, nog vóór de hemoglobine daalt. Dat maakt het een waardevolle preventieve marker. Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd is ijzertekort bijzonder frequent door menstrueel bloedverlies. Een ferritine onder de 30 µg/L bij klachten als vermoeidheid, concentratieproblemen of haaruitval is vaak al reden om te suppleren, ook als het hemoglobine nog normaal is. Aan de andere kant kan een sterk verhoogd ferritine (boven 500 µg/L) wijzen op hemochromatose, een erfelijke aandoening waarbij het lichaam te veel ijzer opneemt. Onbehandeld kan dit leiden tot lever-, hart- en gewrichtsschade. Hemochromatose komt bij 1 op de 200 mensen van Europese afkomst voor en wordt vaak pas laat ontdekt.

Zelfs licht verhoogd hs-CRP kan verband houden met een verhoogd cardiovasculair risico. Het biedt belangrijke informatie naast traditionele cholesteroltesting voor de beoordeling van het hartziektesrisico. Raadpleeg uw zorgverlener.

HDL heeft een actieve beschermende functie: het haalt overtollig cholesterol weg uit de vatwanden en transporteert het naar de lever. Dit proces heet reverse cholesterol transport en tegengaat het proces van aderverkalking. Een laag HDL is een onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, zelfs als het LDL normaal is. Een laag HDL wordt vaak gezien bij metabole risicofactoren: overgewicht, weinig beweging, roken, insulineresistentie en diabetes type 2. Het is daarmee een marker van de algehele metabole gezondheid.