ALAT waarde bij mannen: lever, training en middelen

De bepaling meet hoeveel enzym alat er in uw bloed circuleert, in units per liter. Voluit heet het alanine aminotransferase. Op oudere uitslagen staat SGPT.

Het enzym hoort binnenin de levercel. Daar zit het vooral in de lever, in veel hogere concentratie dan in ander weefsel. Raakt de celwand beschadigd, dan lekt het naar buiten. De hoeveelheid in uw bloed is daarmee een maat voor schade aan uw alat lever.

Wat het enzym niet kan, is de oorzaak aanwijzen. Daarvoor kijkt u naar het gezelschap op de uitslag.

ASAT komt uit veel weefsels, ook uit spier en hart. Staat ASAT hoger dan ALAT, dan speelt spierbelasting vaak mee. Gamma-GT en alkalische fosfatase komen uit de galwegen. Stijgen die twee samen, dan gaat het om galafvoer in plaats van om de levercel.

Dat onderscheid is voor mannen die middelen gebruiken het belangrijkste van de hele pagina. Onderstaande tabel zet de drie patronen naast elkaar.

Welk patroon u ziet, bepaalt welk verder onderzoek zinvol is.

Een verhoogde alat waarde heeft verschillende oorzaken. Voor mannen loopt dit enzym langs drie routes, en ze wegen niet even zwaar.

De eerste route is de meest voorkomende en de minst spannende. Leververvetting is in Nederland de gewoonste reden voor een licht verhoogd resultaat. Ze hangt samen met buikvet en met hoe u op insuline reageert, niet met de weegschaal.

Een man met zichtbare buikspieren en veel visceraal vet bestaat gewoon. De stijging blijft daarbij meestal onder drie keer de bovengrens. Een normale alat waarde sluit dit beeld overigens niet uit.

De tweede route is alcohol. Overmatig alcoholgebruik verhoogt de leverwaarden en verschuift de verhouding met ASAT. Bij alcohol staat ASAT vaak hoger dan ALAT, met een verhoogd gamma GT ernaast. Dat patroon is herkenbaar en het verdwijnt bij onthouding.

De derde route is de reden dat deze pagina bestaat. Orale anabole middelen belasten de lever op een eigen manier. Het klassieke beeld is galstuwing: alkalische fosfatase en gamma-GT omhoog, met ALAT mee.

Een hoge alat waarde staat hier dus zelden alleen. Bilirubine kan stijgen, met geelzucht en donkere urine als gevolg. Dat is geen bijwerking om uit te zitten.

Ook zonder middelen telt de stack. Groene thee-extract in hoge dosering, ashwagandha en curcumine-extracten komen terug in meldingen van leverschade. Preworkouts met veel ingrediënten zijn lastig te beoordelen.

Virale hepatitis geeft het andere uiterste, met een sterk verhoogde uitslag. Serologie stelt hepatitis B vast, dit enzym doet dat niet.

Tot slot een getal dat zelden genoemd wordt. De gezonde bovengrens onder gescreende donoren lag rond 30 u/l voor mannen, niet op 45. Voor wie zijn lichaam serieus volgt, is dat het bruikbaardere ijkpunt.

ALAT hoort op elk leverpanel. Voor mannen die trainen of middelen gebruiken is de timing belangrijker dan de frequentie.

Houd 48 tot 72 uur aan tussen uw laatste zware sessie en de bloedafname. Spierinspanning tilt ALAT minder op dan ASAT, maar het effect is er. Na een eerste zware beendag of een wedstrijd wacht u beter langer.

Gebruikt u een orale kuur, dan is een uitgangsmeting vooraf onmisbaar. Zonder die waarde weet u achteraf niet wat is veranderd. Meet tijdens de kuur en opnieuw enkele weken erna.

Vraag ALAT nooit los aan. Zonder ASAT, gamma-GT, alkalische fosfatase en bilirubine mist u het patroon. Juist dat patroon onderscheidt spier van levercel van galstuwing.

Blijven afwijkende alat waarden staan na een rustperiode, dan hoort er verder onderzoek bij. Denk aan serologie voor hepatitis B en C en aan ijzerstatus.

Leg een verhoogde uitslag altijd voor aan uw huisarts. Ook als u vermoedt waar het vandaan komt.