Nebido is een testosteroninjectie die ongeveer een kwartaal meegaat. De werkzame stof heet testosteronundecanoaat, er zit 1000 mg in een ampul van 4 ml, en een arts spuit die langzaam in de bilspier. Na de eerste prik volgt meestal een tweede na ongeveer zes weken, daarna gaat het interval naar 10 tot 14 weken.
Vier prikken per jaar, dus. Dat is het hele schema.
Wat mannen die eraan beginnen bijna nooit te horen krijgen, is dat die twaalf weken zich niet als één vlakke lijn gedragen. Er zit een piek in en er zit een dal in, en het verschil daartussen verklaart waarom week 4 anders voelt dan week 11.
Hoe werkt Nebido in je lichaam?
Nebido is testosteron dat aan een lange vetzuurstaart is gekoppeld, opgelost in castorolie. Die combinatie laat het middel langzaam uit de spier vrijkomen. Je lever knipt de staart eraf en wat overblijft is gewoon testosteron, hetzelfde molecuul dat je testikels zelf maken.
Die trage afgifte is het hele punt van dit preparaat. Kortwerkende testosteronesters vragen om een prik per één of twee weken.
Schubert en collega's beschreven de farmacokinetiek in 2004 in het Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism. Wang en collega's volgden in 2010 een groep mannen 84 weken lang en zagen dat de spiegel na de oplaadfase redelijk voorspelbaar terugkeert.
Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft het preparaat, de dosering en de contra-indicaties in nuchter Nederlands. Handig om naast je eigen recept te leggen.
Hoe verloopt de spiegel over twaalf weken?
Na de injectie stijgt je testosteron in ongeveer een week naar een piek, blijft daarna enkele weken hoog en zakt dan geleidelijk terug. Tegen het einde van het interval zit je op je laagste punt, het zogenoemde dal. Dat verloop is de reden dat artsen vaak vlak vóór de volgende prik bloed prikken.
| Periode | Wat er met je spiegel gebeurt | Wat mannen vaak melden |
|---|---|---|
| Week 1 | snelle stijging naar de piek | soms hoofdpijn, een vol gevoel, pijn op de prikplek |
| Week 2 tot 6 | hoog en redelijk stabiel | de periode die de meesten als het prettigst beschrijven |
| Week 7 tot 10 | geleidelijke daling | meestal onopvallend |
| Week 11 tot 14 | dal, het laagste punt van het interval | terugkeer van vermoeidheid of minder zin, wisselt sterk |
Die tabel is een gemiddelde, geen belofte. Hoe snel jij het middel afbreekt hangt af van je gewicht, je vetpercentage en je eigen stofwisseling.
Neem twee mannen die allebei op 22 nmol/l uitkomen, de één in week 2 en de ander in week 12. Dezelfde uitslag, en toch zit de eerste op zijn piek en de tweede op zijn laagste punt.
Wat dit praktisch betekent: een uitslag zegt weinig zonder de datum van je laatste prik erbij. Bij de tweede man zou een arts heel anders naar dat getal kijken dan bij de eerste.
Welke bijwerkingen worden het vaakst gemeld?
Uit de productinformatie komen acne, pijn op de injectieplaats, een stijging van rode bloedcellen, vocht vasthouden en gevoelige borstklieren naar voren als de meest gemelde bijwerkingen. Stemmingswisselingen en een vettere huid worden ook genoemd. Hoe vaak ze optreden verschilt sterk per man.
Er is één zeldzame bijwerking die specifiek bij dit type olie-injectie hoort. Een klein deel van de olie kan tijdens het spuiten in de bloedbaan komen, wat kort na de injectie kan zorgen voor hoesten, benauwdheid of duizeligheid. Daarom blijf je na de prik meestal even in de wachtkamer zitten.
Dat is geen reden tot paniek, wel de reden dat dit middel door een zorgverlener wordt gegeven en niet thuis.
Gevoelige borstklieren komen doordat een deel van je testosteron in oestradiol wordt omgezet. Wat daar precies gebeurt staat in ons stuk over gynecomastie bij mannen.
Wat doet Nebido met je hematocriet?
Testosteron zet je beenmerg aan tot meer aanmaak van rode bloedcellen, waardoor je hematocriet kan stijgen. Bij injecties gebeurt dat vaker en sterker dan bij een gel. Het is daarom de waarde die tijdens deze behandeling vrijwel altijd wordt gevolgd.
Ohlander en collega's brachten dit in 2018 in kaart in Sexual Medicine Reviews en zagen het verschil tussen injecties en gels duidelijk terug. Jones en collega's beschreven hetzelfde patroon in 2015 bij oudere mannen.
Het aardige aan hematocriet is dat het gewoon een getal op je uitslag is. Je hoeft er niets voor te voelen om het te zien aankomen. Wat de waarde inhoudt lees je op onze markerpagina over hematocriet.
Wat doet Nebido met je vruchtbaarheid?
Testosteron van buitenaf remt de signalen die je zaadproductie aansturen. Je hersenen draaien LH en FSH terug, en zonder die twee valt de aanmaak van zaadcellen in je testikels grotendeels stil. Bij veel mannen daalt het aantal zaadcellen daardoor fors, soms tot vrijwel nul.
Fusco en collega's beschreven dat mechanisme in 2021. Crosnoe en collega's noemden testosteron van buitenaf in 2013 al een vermijdbare oorzaak van mannelijke onvruchtbaarheid.
Dat geldt voor elke vorm van testosterontherapie, dus ook voor gel en voor tabletten. Het is niet iets specifieks van Nebido.
Heb je een kinderwens, dan is dit het gesprek dat vóór de eerste prik hoort plaats te vinden. In ons stuk over clomifeen bij mannen staat een route die daar anders mee omgaat.
Nebido, gel of Sustanon: waar zit het verschil?
Het verschil zit vooral in het ritme. Nebido geeft je een lange, redelijk vlakke curve met vier momenten per jaar. Een gel geeft een dagelijkse schommeling die je zelf in de hand hebt. Sustanon zit daartussenin, met een prik per twee tot drie weken en een duidelijker piek en dal.
Welke daarvan bij je past hangt af van je voorkeur, je huid, je huishouden en je arts. Iemand met jonge kinderen in huis kijkt bijvoorbeeld anders naar een gel, omdat die via huidcontact kan overgaan.
Daarover schreven we apart in testosterongel en overdracht, en over de estermix in Sustanon.
Het bredere plaatje van alle vormen staat in onze gids over TRT en testosterontherapie.
Wat kun je zelf laten meten?
Je kunt zelf je testosteron laten bepalen om een uitgangswaarde vast te leggen, of om te zien waar je in het interval zit. Noteer daarbij altijd de datum van je laatste injectie, want zonder die datum is de uitslag lastig te plaatsen.
Een testosteron test geeft je die waarde. Op de markerpagina's over testosteron totaal en LH staat wat de getallen betekenen.
Ik zou een uitslag nooit los van je behandelend arts interpreteren. Bij deze behandeling hangt de betekenis van een getal volledig aan het moment waarop het geprikt is.
Loopt er iets niet zoals je verwacht, neem dan je uitslag en je prikdata mee naar het gesprek. Dat levert meer op dan de uitslag alleen.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Schubert M, et al. Intramuscular testosterone undecanoate: pharmacokinetic aspects during long-term treatment of men with hypogonadism. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2004. PMID 15531493
- Wang C, et al. Pharmacokinetics and safety of long-acting testosterone undecanoate injections in hypogonadal men. Journal of Andrology, 2010. PMID 20133964
- Ohlander SJ, et al. Erythrocytosis following testosterone therapy. Sexual Medicine Reviews, 2018. PMID 28526632
- Jones SD Jr, et al. Erythrocytosis and polycythemia secondary to testosterone replacement therapy in the ageing male. Sexual Medicine Reviews, 2015. PMID 27784544
- Fusco F, et al. Suppression of spermatogenesis by exogenous testosterone. Current Pharmaceutical Design, 2021. PMID 33292112
- Crosnoe LE, et al. Exogenous testosterone: a preventable cause of male infertility. Translational Andrology and Urology, 2013. PMID 26813847
- Farmacotherapeutisch Kompas, monografie testosteronundecanoaat. Geraadpleegd 2026.
Auteur
Caliberhealth
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
