TRT Nederland: de vier routes en wat ze kosten

TRT is in Nederland gewone medische zorg. Voorwaarde is dat een arts een tekort aan testosteron heeft vastgesteld. TRT staat voor testosterone replacement therapy. Testosteron is receptplichtig en komt uit de apotheek.

In de praktijk lopen er vier routes naartoe. Ze verschillen enorm in wie er met je meekijkt. Die vier worden zelden naast elkaar gezet.

Dat is logisch. Elke partij die hoog scoort op TRT Nederland verkoopt zelf een van die routes. Je krijgt dus zelden het hele plaatje. Hieronder staan ze alle vier, inclusief de rekening.

Welke routes zijn er in Nederland?

Je komt bij een behandeling met testosteron via vier ingangen. Dat zijn je huisarts, een specialist in het ziekenhuis, een private kliniek of een online aanbieder. De eerste twee vallen onder reguliere zorg en dus onder je basisverzekering. De laatste twee betaal je zelf.

Thuisarts legt begrijpelijk uit wat een huisarts doet bij vermoeidheid en verminderd libido. Dat is een nuttige eerste stap. De middelen zelf staan met dosering en contra-indicaties in het Farmacotherapeutisch Kompas.

Wordt testosterontherapie vergoed?

Geregistreerde testosteronpreparaten zitten in het basispakket. Voorwaarde is een recept bij een vastgestelde indicatie. Dat betekent niet dat je niets betaalt. Geneesmiddelen uit de apotheek tellen mee voor je eigen risico.

In 2026 is dat verplichte eigen risico 385 euro per jaar. Het kabinet is van plan dat bedrag vanaf 2027 te halveren naar 165 euro. Of dat doorgaat is nog niet zeker.

Huisartsenzorg valt buiten het eigen risico. Het bloedonderzoek dat je huisarts aanvraagt telt wel mee. Dat geldt ook voor consulten bij een specialist.

Ga je naar een private of online aanbieder, dan betaal je meestal alles zelf. Wat je verzekeraar precies doet staat in jouw polisvoorwaarden. Die verschillen per maatschappij en per jaar.

Wat gebeurt er bij de huisarts?

Je huisarts begint bij je klachten en niet bij een middel. Vermoeidheid, minder zin in seks, slechter slapen en een kort lontje zijn veelgehoorde klachten. Die hebben tientallen mogelijke oorzaken. Bloedonderzoek volgt daarna, meestal 's ochtends en meestal twee keer.

Twee metingen zijn de norm omdat testosteron per dag en per moment sterk wisselt. De Endocrine Society beschreef in 2018 dat een lage uitslag alleen niet volstaat.

Wat mij hierin steeds opvalt: mannen komen vaak binnen met een uitslag en een gewenste uitkomst. Een huisarts kijkt eerst naar slaap, gewicht, alcohol en stress. Dat voelt als uitstel, terwijl het gewoon de volgorde is.

Wat er dan geprikt wordt, staat in ons stuk over bloedwaarden voordat je aan TRT begint.

Waarom kiezen mannen voor een private of online kliniek?

Snelheid en zekerheid, meestal. Een private kliniek kan binnen weken schakelen. Een verwijzing naar een internist duurt vaak langer. Dat is een legitieme afweging, zolang je weet wat je inruilt.

Wat je inruilt is de brede blik. Een aanbieder die alleen testosteron levert, kijkt zelden serieus naar andere oorzaken. Slaapapneu, schildklier en alcohol geven dezelfde klachten.

Denk aan twee mannen met dezelfde uitslag van 9,1 nmol/l. Bij de een blijkt na een slaaponderzoek apneu de boosdoener. Bij de ander vindt de internist niets anders en blijft een tekort over.

Let bij een online aanbieder op drie dingen. Is er een Nederlandse vestiging? Is er een BIG-geregistreerde arts bij betrokken? Hoort bloedcontrole bij het traject?

Ontbreekt dat laatste, dan mis je precies de waarden die tijdens deze behandeling bewegen. Welke dat zijn staat in testosterontherapie monitoren en in onze gids over TRT en testosterontherapie.

Wat wordt er tijdens de behandeling gecontroleerd?

Testosteron van buitenaf verandert meer dan alleen je testosteronwaarde. Het stimuleert ook de aanmaak van rode bloedcellen. Daardoor kan je bloed dikker worden, wat de hematocriet omhoog duwt.

Dat is de reden dat artsen die waarde blijven volgen. De Endocrine Society noemt hematocriet een vaste controle tijdens de behandeling. Bij mannen boven de vijftig komt daar meestal het PSA bij.

De risico's zitten dus niet in de eerste maand, maar in de jaren erna. Een behandeling zonder controle is het echte risico, niet de behandeling zelf.

Wil je weten waar je nu staat, dan meet een testosteron panel meer dan testosteron alleen. Een losse SHBG test laat zien hoeveel testosteron werkelijk beschikbaar is.

Wat kost het als je het zelf betaalt?

Bij een private of online aanbieder betaal je grofweg drie dingen. Dat zijn het eerste consult, het bloedonderzoek en de middelen zelf. Daarbovenop komen de controles.

Tarieven verschillen sterk per aanbieder en veranderen per jaar. Vraag dus altijd een volledig overzicht voordat je begint.

De kostenpost die het vaakst wordt onderschat zijn de herhaalcontroles. Een behandeling met testosteron is geen eenmalige aankoop. Het is een traject dat blijft lopen zolang je het gebruikt.

Dat maakt de vergelijking tussen routes lastiger dan hij lijkt. Een goedkoop eerste consult zegt weinig over een heel jaar. Vraag daarom naar de kosten per jaar, inclusief controles.

Wat kun je zelf al doen voordat je ergens aanklopt?

Je kunt zelf je testosteron laten bepalen om te weten waar je staat. Die uitslag neem je mee naar je huisarts. Dat verandert niets aan de route. Het maakt het gesprek wel concreter dan een verhaal over moeheid alleen.

Prik bij voorkeur 's ochtends. Een testosteron test geeft je die waarde. Op de markerpagina's over testosteron totaal en vrij testosteron staat wat de getallen betekenen.

Herken je jezelf niet in het beeld, kijk dan eerst bij signalen van laag testosteron. Er zijn ook routes zonder testosteron van buitenaf, waaronder clomifeen.

Mijn advies blijft hetzelfde als bij elke behandeling die je jaren gebruikt. Begin bij de arts die ook naar de andere oorzaken kijkt. Niet bij de partij die een oplossing verkoopt.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Bhasin S, et al. Testosterone therapy in men with hypogonadism. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2018. PMID 29562364
• Basaria S. Male hypogonadism. The Lancet, 2014. PMID 24119423
• Luther PM, et al. Testosterone replacement therapy: clinical considerations. Expert Opinion on Pharmacotherapy, 2024. PMID 38229462
• Zorginstituut Nederland, eigen risico Zorgverzekeringswet. Bedrag 2026: 385 euro. Geraadpleegd 2026.
• Farmacotherapeutisch Kompas, monografieën testosteron. Geraadpleegd 2026.