Androgel is testosterongel die je elke dag op je huid smeert, meestal op je schouders of bovenarmen. Je huid neemt een klein deel op, ongeveer een tiende van wat je aanbrengt, en geeft dat gedurende de dag af aan je bloed. In Nederland kom je naast Androgel ook Testogel en Tostran tegen.
De grote winst van een gel is dat er geen naald bij komt kijken en dat je spiegel dagelijks vlak blijft.
Er is ook een nadeel dat je op weinig Nederlandse pagina's terugvindt. De gel blijft na het smeren op je huid zitten, en wat op je huid zit kan overgaan op iemand anders.
Welke testosterongels zijn er in Nederland?
Drie merknamen kom je in Nederland het vaakst tegen: Androgel, Testogel en Tostran. Androgel en Testogel bevatten dezelfde werkzame stof in dezelfde sterkte en worden op vergelijkbare plekken aangebracht. Tostran is sterker per gram gel en gebruikt een pompsysteem.
| Merk | Sterkte | Vorm | Waar het meestal op gaat |
|---|---|---|---|
| Androgel | 16,2 mg per gram of 50 mg per zakje | zakje of pomp | schouders en bovenarmen |
| Testogel | 16,2 mg per gram of 50 mg per zakje | zakje of pomp | schouders en bovenarmen |
| Tostran | 20 mg per gram | pomp | buik of binnenkant bovenbenen |
Welke je krijgt hangt af van wat je arts voorschrijft en van wat je apotheek levert. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft per preparaat de dosering en de aandachtspunten.
De verschillen tussen deze drie zijn voor de meeste mannen klein. Het aanbrenggebied is het punt waar ze echt uiteenlopen.
Hoe werkt testosterongel door de dag heen?
Na het aanbrengen loopt je testosteron in een paar uur op en zakt daarna langzaam terug tot je de volgende dag opnieuw smeert. Je krijgt dus een dagelijkse golf in plaats van de weken durende curve van een injectie. Voor veel mannen voelt dat gelijkmatiger.
Dat maakt ook het prikmoment voor bloedonderzoek belangrijk. Een uitslag die twee uur na het smeren is afgenomen ziet er anders uit dan een uitslag van net ervoor.
Bhasin en collega's beschreven in 2018 dat de verschillende toedieningsvormen vooral verschillen in hoe stabiel de spiegel blijft, niet in welk molecuul er uiteindelijk in je bloed komt.
Een praktisch detail: gel heeft tijd nodig om te drogen. Douchen of zwemmen kort na het aanbrengen kan een deel weer wegspoelen.
Kan testosterongel overgaan op iemand anders?
Ja. Testosteron dat op je huid zit kan bij direct huidcontact overgaan op een ander, en dat is bij kinderen en bij vrouwen niet zonder gevolgen. Het is de reden dat de fabrikanten aanraden het aanbrenggebied af te dekken met kleding en je handen na het smeren te wassen.
Dit is geen theoretisch risico. Cavender en Farrell beschreven in 2011 in het Journal of Sexual Medicine een kind dat vroegtijdig in de puberteit kwam na contact met testosterongel van een volwassene. Nelson en collega's beschreven in 2013 twee kinderen met vermannelijking na blootstelling aan een androgeen op de huid.
Deskins en collega's publiceerden in 2022 een casus waarin overdracht van vader op kind tot lichamelijke veranderingen leidde.
Het gaat om kleine aantallen, en het gebeurt bij normaal gebruik met afgedekte huid zelden. Maar het is wel de bijwerking die niet jou treft.
Heb je jonge kinderen in huis, of deel je een bed met een partner, dan is dit precies het soort ding om vooraf met je arts te bespreken. Bij een injectie speelt het niet.
Welke bijwerkingen worden bij Androgel gemeld?
De vaakst gemelde bijwerkingen van testosterongel zijn huidreacties op de plek waar je smeert, acne, jeuk en een stijging van je rode bloedcellen. Gevoelige of gezwollen borstklieren en vocht vasthouden komen ook voor. Huidklachten zijn het punt waarop een gel zich onderscheidt van een injectie.
De stijging van rode bloedcellen komt bij gels minder sterk voor dan bij injecties. Ohlander en collega's zagen dat verschil in 2018 duidelijk terug in hun overzicht.
Over hart en vaten is de belangrijkste studie uitgevoerd met een gel. De TRAVERSE-studie van Lincoff en collega's uit 2023 volgde ruim vijfduizend mannen en vond geen toename van hartinfarcten of beroertes ten opzichte van placebo, wel meer boezemfibrilleren en longembolieën.
Wat er met je borstklieren kan gebeuren staat in ons stuk over gynecomastie bij mannen.
Gel of injectie: waar hangt de keuze op?
De keuze hangt meestal op drie dingen: hoe je tegen naalden aankijkt, hoe je huishouden eruitziet en hoe stabiel je je spiegel wilt hebben. Een gel is dagelijks werk zonder prik, met een klein risico op overdracht. Een injectie is vier tot twintig momenten per jaar, zonder dat risico.
Stel je twee mannen voor met dezelfde uitslag van 8,9 nmol/l. De eerste woont alleen en werkt vanuit huis, de tweede heeft een dochter van drie die 's ochtends bij hem op schoot klimt. Dezelfde behandeling, een heel ander gesprek.
Dat is precies waarom ik die vraag over je huishouden zo belangrijk vind. Hij komt in bijna geen enkel online overzicht voor.
De langwerkende injectie bespreken we in Nebido ervaringen, de estermix in Sustanon. Het overzicht van alle vormen staat in onze gids over TRT en testosterontherapie.
Welke waarden lopen mee bij een gel?
Bij een gel wordt doorgaans naar dezelfde waarden gekeken als bij een injectie: je testosteron, je hematocriet en je PSA, vaak aangevuld met oestradiol. Het verschil zit vooral in het tijdstip van prikken, omdat je spiegel binnen één dag beweegt.
Wat hematocriet inhoudt staat op onze markerpagina over hematocriet, en wat je testosteronwaarde betekent op testosteron totaal.
Wil je een uitgangswaarde vastleggen voordat je met je arts in gesprek gaat, dan kan dat met een testosteron test. Noteer het tijdstip van je laatste applicatie erbij.
Merk je huidklachten, of komt er iemand in je huishouden bij wie je twijfelt over contact met de gel, ga daar dan mee terug naar je voorschrijvend arts.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Bhasin S, et al. Testosterone therapy in men with hypogonadism. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2018. PMID 29562364
- Lincoff AM, et al. Cardiovascular safety of testosterone-replacement therapy. New England Journal of Medicine, 2023. PMID 37326322
- Ohlander SJ, et al. Erythrocytosis following testosterone therapy. Sexual Medicine Reviews, 2018. PMID 28526632
- Cavender RK, Fairall M. Precocious puberty secondary to topical testosterone transfer: a case report. Journal of Sexual Medicine, 2011. PMID 21114766
- Nelson D, et al. Virilization in two pre-pubertal children exposed to topical androgen. Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism, 2013. PMID 23729604
- Deskins SJ, et al. Clitoromegaly secondary to exogenous androgen exposure from paternal skin to skin transfer. Cureus, 2022. PMID 36475158
- Farmacotherapeutisch Kompas, monografieën testosteron voor cutaan gebruik. Geraadpleegd 2026.
Auteur
Caliberhealth
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
