Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

Lp(a) bij mannen: hartinfarct, aortaklep en wat er aan behandeling bestaat

Lp(a), voluit lipoproteïne(a), is een cholesterolvervoerend deeltje in het bloed dat bestaat uit een LDL-deeltje met daaraan het eiwit apolipoproteïne(a). Volgens de European Atherosclerosis Society (EAS) ruimen vooral de lever en, in kleine mate, de nieren Lp(a) op.

Een hoge Lp(a) is volgens de EAS een oorzaak van hart- en vaatziekten en van vernauwing van de aortaklep, de klep waardoor het hart bloed de grote lichaamsslagader in pompt. Hoe hoog Lp(a) is, meet alleen een bloedtest.

De EAS drukt Lp(a) onder meer uit in nanomol per liter en stelt voor dat richtlijnen een grijs gebied overwegen, bijvoorbeeld 75 tot 125 nmol/L, waarbij een waarde onder die zone het risico zou uitsluiten en een waarde vanaf 125 nmol/L het zou insluiten.

Beoordeling door arts inbegrepen

Lp(a) is een vetdeeltje waarvan de hoogte grotendeels erfelijk vastligt. Laboratoria rapporteren het in nmol/l of mg/l, dus een uitslag is alleen te vergelijken met de grens van het laboratorium dat hem mat.

  • Star-SHL en Diagnostiek voor U hanteren < 75 nmol/l, Unilabs < 60 nmol/l en Certe < 500 mg/l.
  • Leefstijl heeft weinig invloed op de hoogte van Lp(a).
  • Een meting kan zinvol zijn bij hart- en vaatziekte op jonge leeftijd of bij hart- en vaatziekte in de familie.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in g/l
Uitslag Waarde (g/l)
Normaal < 0,3
Grenswaarde 0,3–0,5
Verhoogd ≥ 0,5

Lp(a) is grotendeels erfelijk bepaald en blijft levenslang vrijwel constant. Het risico stijgt geleidelijk met de waarde; de EAS benadrukt dat er geen biologische drempel is. De NHG-Standaard CVRM hanteert > 50 mg/dl (0,50 g/l, 80e percentiel) als afkapwaarde en adviseert géén screening van de algemene bevolking. Sommige laboratoria hanteren een strengere bovengrens (0,3 g/l), die overeenkomt met de EAS-ondergrens van het grijze gebied.

Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Bron: European Atherosclerosis Society Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Lp(a): wat Nederlandse laboratoria hanteren

De bovengrens loopt van 60 nmol/l bij Unilabs tot 75 nmol/l bij Star-shl.

Referentiewaarden per groep, in nmol/l
Star-shl · Iedereen · een grens, geen bereik < 75 nmol/l
75
Unilabs · Iedereen · een grens, geen bereik < 60 nmol/l
60
Unilabs · Iedereen · grijs gebied voor hart- en vaatziekte 75–125 nmol/l
75 125
Unilabs · Iedereen · een grens, geen bereik · verhoogd risico op hart- en vaatziekte > 125 nmol/l
125
Certe · Iedereen · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 500 mg/L
Certe · Iedereen · grijs gebied 300–500 mg/L
Certe · Iedereen · een grens, geen bereik · hoog risico > 500 mg/L
Diagnostiek voor U · Iedereen · een grens, geen bereik < 75 nmol/L
75
0 137,5 nmol/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Lp(a): wat deze test meet

De Lp(a)-test meet lipoproteïne(a) in serum; Star-SHL gebruikt immunoturbidimetrie, vermeldt AML als bron en geeft < 75 nmol/l als referentiewaarde. Volgens de EAS bereikt Lp(a) meestal rond het vijfde levensjaar het niveau van een volwassene, maar kan de waarde tot de volwassenheid nog stijgen.

Lp(a): waarom deze waarde ertoe doet

Het LPA-gen, dat de hoogte van Lp(a) grotendeels bepaalt, is volgens de EAS sinds 2013 vastgesteld als een belangrijke bijdrage aan het risico op vernauwing van de aortaklep. Een hoge Lp(a) gaat volgens de EAS samen met verkalking van die klep, vooral bij relatief jonge, gezonde mensen van 45 tot 54 jaar.

Lp(a): zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Lp(a): wanneer is meten zinvol?

Een Lp(a)-meting adviseert de EAS minstens één keer bij volwassenen, terwijl de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie geen rechtvaardiging ziet voor screening van de algemene bevolking en een meting overweegt bij onder meer mensen met meer dan 5% kans om binnen tien jaar aan hart- en vaatziekte te overlijden volgens de SCORE-tabel.

Lp(a): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een Lp(a) onder 60 nmol/l valt bij Unilabs binnen de referentiewaarde; een ondergrens noemt Unilabs niet. Bij mannen blijft Lp(a) volgens de EAS relatief constant, en castratie, operatief of met medicijnen, verhoogt de waarde volgens de EAS een beetje.

Hoge waarden

Een hoge Lp(a) gaat volgens de EAS samen met een hoger absoluut en relatief risico op vernauwing van de aortaklep, herseninfarct, hartinfarct en hartfalen. Voor trombose in de aderen toont het bewijs in de EAS-consensus geen oorzakelijk verband aan.

Lp(a): oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Verminderde leverfunctie

    Lp(a) wordt in de lever gemaakt, dus een slechter werkende lever kan de waarde verlagen.

  • Te snel werkende schildklier

    Een te snelle schildklier kan Lp(a) verlagen; na behandeling stijgt de waarde met 20 tot 25 procent.

  • Hormoonbehandeling na de overgang

    Hormoonvervangende therapie na de overgang verlaagt Lp(a) met ongeveer 25 procent.

  • Ernstige acute ziekte

    Bij levensbedreigende toestanden zoals sepsis of zware brandwonden is Lp(a) lager.

Wat de waarde verhoogt

  • Erfelijke aanleg

    Aangenomen wordt dat de hoogte van Lp(a) vooral genetisch vastligt en vanaf volwassen leeftijd nauwelijks verandert.

  • Nierziekte

    Een verminderde nierfunctie kan Lp(a) verhogen, en bij het nefrotisch syndroom is de waarde 3 tot 5 keer zo hoog.

  • Zwangerschap

    Tijdens een zwangerschap kan Lp(a) verdubbelen.

  • Te traag werkende schildklier

    Een te trage schildklier kan Lp(a) verhogen; behandeling verlaagt de waarde met 5 tot 20 procent.

Lp(a): leefstijl en deze waarde

Bij een zeer hoge Lp(a) en voortschrijdende hart- en vaatziekte ondanks een optimale behandeling van de andere risicofactoren kan volgens de EAS lipoproteïne-aferese worden overwogen, een behandeling die Lp(a) uit het bloed filtert, omdat ongecontroleerde gegevens op voordeel wijzen. Pelacarsen, een nieuw middel dat de aanmaak van apo(a) in de lever remt, gaf volgens de EAS in vroege studies gemiddelde dalingen van Lp(a) van 80 en 72%, afhankelijk van de dosering.

Lp(a): veelgestelde vragen

Hoe groot is het risico bij een hoge Lp(a)?

Een exact getal voor het risico op hart- en vaatziekten bij een hoge Lp(a) geeft de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie niet: door het ontbreken van kwantitatieve gegevens kon zij geen conclusie trekken over het tienjaarsrisico of het risico over het hele leven. De EAS beschrijft dat het risico geleidelijk stijgt met de waarde, al onder de gangbare grenzen.

Werkt nicotinezuur tegen een hoge Lp(a)?

Nicotinezuur wordt door de EAS niet aanbevolen bij een hoge Lp(a), omdat twee uitkomststudies geen klinisch voordeel lieten zien. Volgens de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie verlaagde nicotinezuur Lp(a) in eerdere studies wel, zonder dat dat tot minder hart- en vaatziekte leidde.

Helpt aspirine bij een hoge Lp(a)?

Of aspirine helpt bij een duidelijk verhoogde Lp(a), is volgens de EAS onzeker, en de huidige gegevens steunen niet om aspirinegebruik op de Lp(a)-waarde af te stemmen.

Lp(a): bronnen

  1. Kronenberg F, Mora S, Stroes ESG, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946. Grijs gebied 30-50 mg/dl, per de FAQ in Atherosclerosis 2023. (opgehaald 2026) doi.org
  2. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84). Gepubliceerd juni 2019, laatste aanpassing september 2024. Tabel 22, Overzicht van afkapwaarden bij niet-nuchter afgenomen bloed (80e percentiel): "Lp(a) > 50 mg/dl". Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  3. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  4. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  5. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  6. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  7. Kronenberg F, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946, Table 1. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  8. Federatie Medisch Specialisten, Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Behandeling patiënten met verhoogd Lp(a), richtlijnendatabase.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl

Onderzoeken met verwante waarden

Deze panelen meten waarden uit dezelfde categorie als deze marker.

Testosteron

Compleet Mannelijk Gezondheidspanel

Een breed mannelijk gezondheidspanel: hormonen, hart, metabole en orgaanfunctie in één bloedafname.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Kreatinine Glucose (Nuchter) Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Cholesterol Totaal Vitamine D (25-OH) Vrij Testosteron Testosteron Totaal Ferritine hsCRP (Hoog Sensitief CRP) HDL Cholesterol eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€289,-
Prostaat

Mannen 40+ Panel

Leeftijdsgerichte screening inclusief testosteron en PSA.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) PSA (Prostaatspecifiek Antigeen) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Kreatinine Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Cholesterol Totaal Vitamine D (25-OH) Vrij Testosteron Testosteron Totaal hsCRP (Hoog Sensitief CRP) HDL Cholesterol eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€279,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Lp(a)

€36,-