Een collega van 38 kwam terug van de huisarts met een TSH van 9,4 mU/l. Hij was drie maanden bezig geweest met een dure shampoo tegen zijn haaruitval.
Zijn haar zat niet in de inhammen. Het werd overal tegelijk dunner, en dat is precies het detail waar het om draait.
Ik vind het opvallend hoe weinig Nederlandse pagina's over dit onderwerp dat onderscheid maken. De meeste komen van haarklinieken, en die verkopen liever een behandeling dan een bloedonderzoek.
Kan je schildklier haaruitval veroorzaken?
Ja. Zowel een te trage als een te snelle schildklier kan samenhangen met haarverlies. Schildklierhormoon stuurt namelijk mee hoe snel je haarzakjes door hun groeicyclus gaan. Raakt dat ritme ontregeld, dan schuiven te veel haren tegelijk naar de rustfase en vallen ze in dezelfde periode uit.
Belangrijk is dat dit een minderheid van de gevallen is. De meeste mannen die kaal worden hebben een prima schildklier.
Bij een trage schildklier, hypothyreoïdie, staat haarverlies bovendien zelden alleen. Er hoort meestal een pakket bij: moe zijn, kouwelijk, aankomen zonder meer te eten, trage stoelgang, droge huid.
Bij een snelle schildklier is het beeld anders: hartkloppingen, zweten, gewichtsverlies, onrust. Ook daarbij kan het haar dunner worden.
Wat beide vormen betekenen bij mannen, staat uitgebreider in schildklier bij mannen.
Hoe zie je het verschil met erfelijke haaruitval?
Aan de vorm. Erfelijke haaruitval trekt zich terug in een patroon, bij de inhammen en op de kruin, en laat de rand in je nek staan. Schildklierhaarverlies is diffuus: overal even dunner, zonder duidelijke vorm, en vaak begonnen binnen een paar maanden. Je ziet meer haren in de afvoer en op je kussen.
Deze tabel gebruik ik als eerste onderscheid.
| Kenmerk | Erfelijke haaruitval | Schildklier of ander diffuus verlies |
|---|---|---|
| Patroon | Inhammen en kruin | Overal gelijkmatig dunner |
| Tempo | Jaren, geleidelijk | Weken tot maanden |
| Haarrand in de nek | Blijft staan | Doet ook mee |
| Andere klachten | Meestal geen | Moe, kouwelijk, gewicht, stoelgang |
| Herstel mogelijk | Nee, wel te remmen | Vaak wel, na behandeling |
| Bloedonderzoek nuttig | Zelden | Ja |
Twijfel je over je eigen patroon, kijk dan naar je nekrand in een handspiegel. Doet die mee, dan past het niet bij erfelijke kaalheid. Het hele patroonverhaal staat in haaruitval bij mannen.
Welke schildklierwaarden laat je prikken?
Meestal begint het met TSH. Is die afwijkend, dan volgt vrij T4 om te zien hoe hard de schildklier zelf werkt. Bij een vermoeden van een auto-immuunoorzaak komen daar antistoffen bij. De NHG-Standaard Schildklieraandoeningen beschrijft TSH als eerste stap bij klachten die op schildklierproblemen kunnen wijzen.
Wat die getallen doen, in gewone taal.
| Waarde | Wat het meet | Wat een afwijking kan betekenen |
|---|---|---|
| TSH | Het signaal van je hersenen naar je schildklier | Hoog past bij traag, laag bij snel |
| Vrij T4 | Het beschikbare schildklierhormoon | Laag bij traag, hoog bij snel |
| Anti-TPO | Antistoffen tegen schildklierweefsel | Kan wijzen op een auto-immuunoorzaak |
| Ferritine | IJzervoorraad, vaak samen aangevraagd | Laag kan diffuus verlies meeverklaren |
TSH werkt omgekeerd aan wat je verwacht. Een hoge TSH betekent meestal een trage schildklier, want je hersenen roepen harder om hormoon dat er niet komt.
Dat verwarrende detail leggen we rustig uit in TSH-waarde: wat is normaal.
Kan een haarsupplement je TSH vervalsen?
Dat is minder vergezocht dan het klinkt. Veel haarsupplementen bevatten 5.000 tot 10.000 microgram biotine. Een groot deel van de laboratoriumtests werkt met biotine in de meetreactie, en hoge doses kunnen de uitslag verstoren. Schildklierbepalingen staan bekend als gevoelig hiervoor.
Het is netjes onderzocht. Gezonde volwassenen die 10 mg biotine per dag namen, een dosis die de onderzoekers uitdrukkelijk gewoon noemen in vrij verkrijgbare supplementen, lieten daarna afwijkende hormoonuitslagen zien (Li, 2017).
Voor schildklierhormonen en TSH is dit apart in kaart gebracht (Ylli, 2021). Een overzicht in Endocrine Reviews rekent biotine tot de storingsbronnen waar je bij een rare schildklieruitslag aan moet denken (Favresse, 2018).
Neem twee mannen die allebei terugkomen met een TSH van 4,8 mU/l.
De een slikt niets en heeft mogelijk een licht trage schildklier die het volgen waard is. De ander slikt al drie maanden haarvitamines met 10 mg biotine, en bij hem zegt dat getal misschien vooral iets over zijn potje.
Dat is het scenario dat ik het vervelendst vind. Je gaat maanden achter een schildklierprobleem aan dat je niet hebt.
Laat hooggedoseerde biotine daarom minstens 48 uur staan voor je bloedafname. Meer over welke supplementen echt iets doen, staat in vitaminen tegen haaruitval.
Groeit je haar terug als je schildklier weer goed staat?
Meestal wel, maar traag. Haarzakjes hebben een vaste cyclus, en die laat zich niet opjagen. Reken op drie tot zes maanden voordat je nieuwe aanzet ziet, en op zes tot twaalf maanden voor de dichtheid terug is. In die tussenperiode kan het haarverlies zelfs even doorgaan terwijl je waarden al normaal zijn.
Die vertraging kost mannen hun geduld. Ze zien een keurige TSH op papier, kijken in de spiegel en concluderen dat de behandeling niet werkt.
Neem de foto van bovenaf, elke drie maanden, bij hetzelfde licht. Dat is een eerlijker meetlat dan je humeur op een dinsdagochtend.
Loopt je haarverlies door terwijl je schildklier al maanden goed staat, dan speelt er waarschijnlijk iets anders mee. Dan is het gesprek met je huisarts over ijzer, medicatie of erfelijke aanleg de logische volgende stap.
Wat je nu kunt doen
Kijk eerst naar je patroon, niet naar de hoeveelheid haar in je hand. Diffuus plus moe en kouwelijk is een reden om je schildklier te laten prikken, terugwijkende inhammen zonder verdere klachten niet.
Ga naar je huisarts bij kale plekken, een rode of schilferende hoofdhuid, of haarverlies dat binnen enkele weken flink toenam.
Wil je TSH, vrij T4 en je schildklierantistoffen in een keer laten meten, dan kan dat met onze schildklierfunctie test. Slik je haarvitamines, laat ze dan twee dagen staan voor de afname.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Li D, Radulescu A, Shrestha RT, et al. Association of biotin ingestion with performance of hormone and nonhormone assays in healthy adults. JAMA. 2017. PMID 28973622.
- Ylli D, Soldin SJ, Stolze B, et al. Biotin interference in assays for thyroid hormones, thyrotropin and thyroglobulin. Thyroid. 2021. PMID 34042535.
- Favresse J, Burlacu MC, Maiter D, Gruson D. Interferences with thyroid function immunoassays: clinical implications and detection algorithm. Endocr Rev. 2018. PMID 29982406.
- Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The role of vitamins and minerals in hair loss: a review. Dermatol Ther (Heidelb). 2019. PMID 30547302.
- Trost LB, Bergfeld WF, Calogeras E. The diagnosis and treatment of iron deficiency and its potential relationship to hair loss. J Am Acad Dermatol. 2006. PMID 16635664.
Auteur
