Erectieproblemen bespreken met de huisarts: wat gebeurt er?

Je huisarts stelt vragen, kijkt naar je medicijnen en prikt meestal bloed op bloedsuiker en cholesterol. Een lichamelijk onderzoek hoort erbij, maar is vaak korter dan mannen vrezen. Het hele consult duurt zelden meer dan tien tot vijftien minuten.

Volgens Thuisarts.nl, het patiëntenplatform van het Nederlands Huisartsen Genootschap, is dit een gesprek waar huisartsen aan gewend zijn. Voor jou is het eenmalig. Voor hen is het dinsdagochtend.

Toch stellen veel mannen het jaren uit. Zonde, en niet alleen om het ongemak.

Waarom is uitstellen een slecht idee?

Omdat een erectiestoornis vaker een vroeg signaal is dan een geïsoleerd probleem. Onderzoek onder ruim 9.000 mannen liet zien dat mannen met erectieproblemen daarna vaker hart- en vaatziekten ontwikkelden dan mannen zonder die klachten (Thompson, 2005).

De verklaring is mechanisch. De vaten in je penis zijn ongeveer 1 tot 2 millimeter dik, de kransslagaders rond je hart drie tot vier keer zo dik. Vaatschade laat zich in de dunne vaten eerder voelen.

Anders gezegd: je erectie kan eerder aan de bel trekken dan je hart. Dat is geen reden voor paniek, wel een reden om het te melden.

En het is gangbaar. In de Massachusetts Male Aging Study had 52 procent van de mannen tussen 40 en 70 er in enige mate mee te maken (Feldman, 1994). Je huisarts heeft dit gesprek deze week waarschijnlijk al vaker gevoerd.

Wat vraagt de huisarts precies?

Je huisarts probeert eerst te sorteren waar het probleem zit. De vragen gaan over hoe lang het speelt, of het geleidelijk kwam of plotseling, of je 's ochtends nog een erectie hebt, en welke medicijnen je slikt. Kort, gericht, en niet zo ongemakkelijk als je verwacht.

De vraag over je ochtenderectie is de belangrijkste van het rijtje. Die scheidt grofweg de lichamelijke van de situatiegebonden oorzaken.

Werkt het 's ochtends of bij masturbatie wel, dan speelt de context een grotere rol. Is hij overal weg, dan kijkt je arts eerder naar het lichaam. Wat een verdwenen ochtenderectie kan betekenen, werken we apart uit.

Wat gebeurt er in het consult?

In grote lijnen loopt het langs vier stappen. Niet elke stap komt bij iedereen aan bod.

Het lichamelijk onderzoek is meestal het deel waar mannen tegenop zien, en meestal het kortste deel. Een prostaatonderzoek hoort er niet standaard bij en gebeurt alleen bij een reden, zoals plasklachten.

Je mag altijd zeggen dat je iets liever niet doet. Dat is geen weigering van zorg, dat is een gesprek.

Welk bloedonderzoek doet de huisarts?

Meestal kijkt je huisarts naar je nuchtere glucose en je cholesterol, omdat diabetes en vaatschade de bekendste lichamelijke oorzaken zijn. Testosteron komt erbij als je ook minder zin hebt of moe bent. Prolactine alleen bij een specifieke aanleiding.

Testosteron is dus niet de eerste vraag, en dat verrast mannen vaak.

Daar is een reden voor. De EMAS-studie onder ruim 3.000 mannen vond dat seksuele klachten pas duidelijk met testosteron samenhingen onder ongeveer 11 nmol/l (Wu, 2010). Boven die grens verklaart het getal weinig. De NHG-Standaard Erectiele disfunctie beschrijft welke lichamelijke factoren bij deze klacht meespelen.

Welke waarden er op zo'n hormoontest staan, lees je in mannelijke geslachtshormonen. En de link met bloedsuiker werken we uit in diabetes en erectieproblemen.

Hoe bereid je het gesprek voor?

Schrijf van tevoren drie dingen op: sinds wanneer het speelt, of je ochtenderectie er nog is, en welke medicijnen en supplementen je slikt. Vraag bij het maken van de afspraak om een dubbel consult. Dan hoef je het niet in de laatste twee minuten te noemen.

Dat laatste is mijn belangrijkste tip uit dit hele stuk. Het klassieke scenario: tien minuten over je knie, en dan bij de deurklink "oh ja, en nog iets". Daar is geen tijd meer voor.

Stel je een man van 47 voor die om 8:40 zit met "vermoeidheid" op de agenda. Hij noemt de erectie pas om 8:49. De huisarts moet dan kiezen tussen doorvragen en uitlopen. Meestal wint de agenda.

Zet het gewoon in de eerste zin. Serieus.

Kun je zelf al iets laten meten?

Dat kan, en sommige mannen vinden het prettig om geïnformeerd binnen te komen. Een bloedtest vervangt het consult niet, maar geeft je wel iets concreets om mee te nemen. Wat je zonder verwijzing kunt laten testen, zetten we uiteen in bloedtest zonder verwijzing.

Speelt er naast de erectie ook minder zin, dan is ons overzicht over minder zin in seks en je hormonen een goed startpunt.

Het Hormonen Man panel brengt je hormonale waarden in beeld. Wil je ook je bloedsuiker en cholesterol erbij, dan kijkt het Compleet Mannelijk Gezondheidspanel naar meer waarden tegelijk.

Neem de uitslag mee naar je huisarts en begin het gesprek daarmee. Dat werkt beter dan wachten tot het vanzelf overgaat.

Bronnen

1. Thompson IM, Tangen CM, Goodman PJ, et al. Erectile dysfunction and subsequent cardiovascular disease. JAMA. 2005;294(23):2996-3002. PMID: 16414947.
2. Feldman HA, Goldstein I, Hatzichristou DG, Krane RJ, McKinlay JB. Impotence and its medical and psychosocial correlates: results of the Massachusetts Male Aging Study. J Urol. 1994;151(1):54-61. PMID: 8254833.
3. Wu FC, Tajar A, Beynon JM, et al. Identification of late-onset hypogonadism in middle-aged and elderly men. N Engl J Med. 2010;363(2):123-135. PMID: 20554979.
4. Thuisarts.nl. Ik wil seksuele klachten bespreken met mijn huisarts. Nederlands Huisartsen Genootschap.
5. NHG-Standaard Erectiele disfunctie (biologie en risicofactoren). Nederlands Huisartsen Genootschap.

Disclaimer

Caliberhealth werkt met BIG-geregistreerde artsen die je bloedresultaten beoordelen. Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen medisch advies van je huisarts of specialist. Een bloedtest is een hulpmiddel, geen diagnose op zichzelf. Bij ernstige klachten neem je contact op met je huisarts, of bel je bij spoed 112.