De behandeling van de ziekte van Peyronie hangt bijna volledig af van welke fase je in zit. In de actieve fase, met pijn en een veranderende kromming, is afwachten meestal het uitgangspunt. Pas als de kromming een half jaar stabiel is en de pijn weg is, komen ingrepen zoals injecties of een operatie in beeld.
De ziekte van Peyronie is een verharding van bindweefsel in de wand van de zwellichamen. Daardoor rekt de penis bij een erectie aan één kant minder mee, en ontstaat een kromming.
Ik vind dit een van de meest onderschatte mannenklachten. Hij is zichtbaar, hij raakt je seksleven direct, en toch wachten veel mannen maanden voordat ze erover beginnen.
Hoe vaak komt de ziekte van Peyronie voor?
Vaker dan de meeste mannen denken. Overzichtsartikelen noemen prevalentiecijfers die oplopen tot ongeveer 9 procent van de mannelijke bevolking, afhankelijk van hoe er gemeten wordt. De klacht komt het meest voor tussen ongeveer 40 en 70 jaar.
Dat cijfer ligt hoger dan de meeste schattingen uit de spreekkamer. Onderdiagnose speelt daarbij een rol, want lang niet iedereen meldt het.
Een lichte kromming van de penis is overigens normaal en heeft niets met Peyronie te maken. Het gaat om een kromming die verandert, vaak met een voelbare verharding.
Waardoor ontstaat het?
De precieze oorzaak is niet opgehelderd. De meest gebruikte verklaring is dat kleine beschadigingen in de wand van de zwellichamen, bijvoorbeeld door onverwacht knikken tijdens de seks, bij sommige mannen genezen met te veel littekenweefsel. Waarom dat bij de een wel gebeurt en bij de ander niet, is onduidelijk.
Er zijn verbanden beschreven met de ziekte van Dupuytren, waarbij bindweefsel in de handpalm verhardt. Dat wijst op een aanleg voor overmatige bindweefselvorming.
Ook diabetes komt in dat rijtje voor. Over de bredere link tussen bloedsuiker en erecties schreven we in diabetes en erectieproblemen.
De twee fases, en waarom dat verschil telt
Peyronie verloopt in twee fases, en behandelaars kiezen hun aanpak daarop. De actieve fase kenmerkt zich door pijn en een kromming die nog verandert. De stabiele fase betekent dat de situatie enkele maanden niet meer verandert en de pijn verdwenen is.
| Actieve fase | Stabiele fase | |
|---|---|---|
| Duur | Vaak 6 tot 18 maanden | Daarna |
| Pijn | Vaak aanwezig, ook bij erectie | Meestal verdwenen |
| Kromming | Verandert nog | Al maanden gelijk |
| Gebruikelijke aanpak | Afwachten, pijn behandelen | Ingrepen worden pas hier overwogen |
Een operatie in de actieve fase heeft weinig zin, omdat de kromming daarna alsnog kan veranderen. Een Europese positiebepaling over chirurgie bij Peyronie legt daarom nadruk op stabiliteit en pijnvrijheid voordat er gesneden wordt.
Dat is de nuance die op de meeste pagina's ontbreekt. Er wordt een lijst behandelingen opgesomd zonder te zeggen wanneer welke aan de orde is.
Neem twee mannen met dezelfde kromming van ongeveer 30 graden. Bij de een doet het pijn en is de hoek in twee maanden zichtbaar veranderd, dus hij zit in de actieve fase en afwachten is het uitgangspunt. Bij de ander is de hoek al een jaar gelijk en pijnvrij, en dan komen ingrepen pas in beeld.
Zelfde graden, andere fase, ander advies.
Welke behandelingen zijn er?
De opties lopen van afwachten tot chirurgie, en welke passend is bepaalt de uroloog samen met jou. In de actieve fase gaat het meestal om pijnbestrijding en geruststelling. In de stabiele fase komen tractietherapie, injecties in de plaque en verschillende operatietechnieken in beeld.
Bij een deel van de mannen neemt de kromming in de loop van de tijd vanzelf iets af. Bij een ander deel blijft hij gelijk of wordt hij erger.
De bekendste operatie is de Nesbitt-techniek, waarbij aan de tegenoverliggende zijde een wigje bindweefsel wordt weggenomen zodat de penis weer recht komt te staan. Dat gaat ten koste van wat lengte, wat vooraf besproken wordt.
Betrouwbare Nederlandstalige uitleg over kromstand van de penis vind je onder meer bij Thuisarts en bij de urologieafdelingen van ziekenhuizen.
Peyronie en erectieproblemen
De twee komen vaak samen voor, en dat heeft meerdere oorzaken. Het littekenweefsel zelf kan de doorbloeding beïnvloeden, de pijn kan seks ontmoedigen, en de spanning eromheen doet de rest. Dat maakt het lastig te bepalen wat oorzaak is en wat gevolg.
Erectiemiddelen worden bij Peyronie soms gebruikt om de erectie zelf te ondersteunen, niet om de kromming te behandelen. Welke er zijn, staat in erectiemiddelen vergeleken.
Speelt er ook weinig zin of vermoeidheid, dan komen hormonale waarden in beeld. Een testosteron test kan daar een deel van laten zien, en de betekenis bespreek je met je huisarts. Zie ook minder zin in seks en impotentie: wat betekent het.
Wanneer ga je ermee naar de dokter?
Mijn advies: eerder dan je nu van plan bent. Een verharding die je kunt voelen, pijn bij een erectie, of een kromming die in weken tijd verandert, zijn allemaal redenen om het te laten bekijken.
Fotografeer de kromming thuis bij een erectie, van boven en van opzij. Dat klinkt ongemakkelijk, maar het is de enige manier waarop een arts de verandering over de tijd kan beoordelen.
Hoe zo'n gesprek verloopt, beschreven we in erectieproblemen bespreken met de huisarts. De huisarts verwijst bij Peyronie meestal door naar een uroloog.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Ostrowski KA, et al. A review of the epidemiology and treatment of Peyronie disease. Res Rep Urol, 2016. PMID: 27200305
- Yafi FA, et al. Therapeutic advances in the treatment of Peyronie disease. Andrology, 2015. PMID: 26097120
- Osmonov D, et al. ESSM position statement on surgical treatment of Peyronie disease. Sex Med, 2022. PMID: 34823053
- Thuisarts, informatie over kromstand van de penis.
Auteur
