Een te hoge CK-waarde na het sporten is vaak gewoon spierschade van je training. Creatine kinase (CK) is een enzym dat uit je spieren lekt als vezels beschadigen. Na een zware of onwennige work-out kan CK tot een paar keer je normale waarde stijgen en een paar dagen verhoogd blijven. Meestal daalt het daarna vanzelf.
Toch is niet elke hoge CK onschuldig. Het gaat om de context: wat deed je, hoe hoog is de waarde, en heb je klachten?
Wat is een te hoge CK-waarde precies?
CK zit vooral in je spieren. Raken spiervezels beschadigd, dan komt er CK vrij in je bloed en stijgt de waarde. Een verhoogde CK betekent dus meestal dat er ergens spierschade is, van welke oorzaak dan ook. Het zegt op zichzelf niet wat die oorzaak is.
Daarom is CK een goede marker om te volgen, maar een slechte om in je eentje te interpreteren. Eén hoog getal zonder verhaal erbij zegt weinig.
Komt mijn hoge CK door sport?
Als je kort voor de test zwaar of ongewoon hebt getraind, is een verhoogde CK goed te verklaren. Vooral excentrische belasting, zoals de zaktfase van squats of veel afdalen, geeft spierschade en een CK-piek. Bij getrainde mensen liggen de waarden bovendien vaak wat hoger dan de standaard referentie (Mougios, 2007).
De piek komt meestal 24 tot 72 uur na de inspanning en zakt daarna weer. Prik je vlak na je zwaarste sessie, dan meet je die piek en niet je rustwaarde.
Wil je het grotere plaatje van sport en bloed? Lees onze pijler bloedwaarden voor sporters.
Wanneer hoort een hoge CK niet bij sport?
Soms komt een hoge CK ergens anders vandaan. Cholesterolremmers (statines) kunnen spierklachten en een verhoogde CK geven, ook zonder training. Ook een virusinfectie, bepaalde spieraandoeningen of overmatig alcohol kunnen meespelen. De onderstaande tabel helpt onderscheiden.
| Mogelijke oorzaak | Past bij sport? | Wat je vaak ziet |
|---|---|---|
| Zware of onwennige training | Ja | Piek 24-72 uur later, daalt in dagen |
| Veel excentrische belasting | Ja | Spierpijn, tijdelijk verhoogd |
| Statines (cholesterolremmers) | Nee | Spierpijn zonder duidelijke training |
| Virusinfectie of griep | Nee | Ziek zijn, koorts |
| Rhabdomyolyse | Nee, spoed | Donkere urine, hevige pijn, zwakte |
Een aparte CK-MB-bepaling wordt gebruikt om te kijken of een deel van de CK uit de hartspier komt in plaats van je skeletspieren.
Wat is een normale CK-waarde?
De referentiewaarden voor CK verschillen per lab en worden vaak in eenheden per liter aangegeven. Belangrijker dan het exacte cijfer is je situatie: sport je veel, dan kan je normale waarde hoger liggen dan bij iemand die niet traint. Een laboratorium vergelijkt je uitslag met een algemene referentie, niet met een sporterswaarde.
Verwar CK ook niet met LDH, een ander enzym dat na inspanning kan stijgen. Meer daarover in LDH te hoog.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga niet wachten bij een zeer hoge CK met donkere, cola-kleurige urine, hevige spierpijn of spierzwakte. Dat kan wijzen op rhabdomyolyse, een ernstige vorm van spierafbraak. Ook spierpijn bij statinegebruik bespreek je met je huisarts.
Voor een gewone, matig verhoogde CK na een zware training is meestal rust genoeg. Bespreek een uitslag die je niet vertrouwt met je huisarts, die je waarde in context kan plaatsen.
Wat kun je zelf doen bij een verhoogde CK?
Is je CK verhoogd na een zware training en voel je je verder prima, dan is rust vaak het belangrijkste. Geef je spieren een paar dagen om te herstellen voordat je weer zwaar traint. Drink normaal en bouw je belasting rustig op, zeker als je iets nieuws probeert in de sportschool.
Wil je de meting herhalen, doe dat dan na een paar rustige dagen in plaats van vlak na je zwaarste sessie. Zo zie je beter wat je rustwaarde is. Blijft de CK zonder duidelijke reden hoog, of komen er klachten bij zoals spierzwakte, bespreek dat dan met je huisarts.
Ga niet zelf experimenteren met het stoppen of aanpassen van medicijnen. Denk je dat een statine meespeelt bij je spierklachten, leg dat dan aan je arts voor. Het patroon telt hier het meest: een eenmalige piek na inspanning is iets anders dan een waarde die zonder reden hoog blijft.
Aan de slag
Wil je een breder beeld naast je CK, dan brengt de Uitgebreide Gezondheidscheck meerdere markers tegelijk in kaart. Zie je uitslag als startpunt voor een gesprek, niet als diagnose.
Bronnen
- Mougios V. Reference intervals for serum creatine kinase in athletes. Br J Sports Med. 2007;41(10):674-678. PMID 17526622.
- Brancaccio P, Lippi G, Maffulli N. Biochemical markers of muscular damage. Clin Sports Med. 2008. PMID 18206566.
- Thuisarts.nl. Ik gebruik een statine (cholesterolverlager). Nederlands Huisartsen Genootschap.
Disclaimer
Caliberhealth werkt met BIG-geregistreerde artsen die je bloedresultaten beoordelen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies van een huisarts of specialist. Een bloedtest is een hulpmiddel, geen diagnose op zichzelf. Bij ernstige klachten: neem contact op met je huisarts, of bel bij spoed 112.
Auteur
