Alternatief voor tamsulosine: alfuzosine, silodosine, dutasteride

Het meest gebruikte alternatief voor tamsulosine is een andere alfablokker: alfuzosine of silodosine. Werkt geen alfablokker goed genoeg, dan komt een 5-alfa-reductaseremmer zoals finasteride of dutasteride in beeld, of een combinatie. Ze verschillen vooral in de kans op ejaculatieproblemen en in het effect op je PSA-waarde.

Wat mij opvalt bij mannen die willen wisselen: ze vragen om "iets anders", zonder te benoemen waarom. En dat waarom bepaalt volledig welk middel logisch is.

Dus hieronder staan ze naast elkaar, met de twee vragen die het gesprek bepalen.

Welke alternatieven voor tamsulosine zijn er?

Er zijn drie routes. Een andere alfablokker met een ander bijwerkingenprofiel, zoals alfuzosine of silodosine. Een 5-alfa-reductaseremmer die de prostaat verkleint, zoals finasteride of dutasteride. Of een combinatiepreparaat dat twee werkingen samenbrengt. Daarnaast bestaan er ingrepen.

Welke route past, hangt af van wat er niet goed gaat.

Bij bijwerkingen die je niet verdraagt, blijf je meestal binnen dezelfde klasse en wissel je van middel. Bij te weinig effect ga je naar een andere klasse of naar een combinatie. Dat is een ander gesprek met een andere afweging.

De niet-medicamenteuze routes, van afwachten tot opereren, staan in behandeling van een vergrote prostaat.

Wat is het verschil tussen alfuzosine en tamsulosine?

Beide zijn alfablokkers die het spierweefsel rond prostaat en blaashals ontspannen. Tamsulosine is sterker gericht op de alfa-1A-receptor, alfuzosine minder selectief. Praktisch betekent dat een lagere kans op ejaculatieproblemen bij alfuzosine, en mogelijk iets meer bloeddrukgerelateerde bijwerkingen.

Die selectiviteit is de hele reden dat deze middelen verschillend aanvoelen.

Alfa-1A-receptoren zitten dicht bij de prostaat en de zaadblaasjes. Blokkeer je die selectief, dan werk je gerichter op de plasklachten en raak je tegelijk het mechanisme van de zaadlozing harder.

Er is nog een verschil dat weinig mannen kennen. Bij een staaroperatie kan een slappe iris optreden, en Chang en collega's vergeleken in 2014 de ernst daarvan bij tamsulosine tegenover alfuzosine (PMID 24314842). Het risicoprofiel bleek niet gelijk. Meld daarom altijd welke alfablokker je gebruikt bij je oogarts.

Wat zijn de bijwerkingen van silodosine?

Silodosine is de sterkst alfa-1A-selectieve alfablokker, en dat zie je terug in de bijwerkingen: ejaculatieproblemen komen bij dit middel het meest voor. Verder gelden dezelfde soorten klachten als bij tamsulosine, zoals duizeligheid bij opstaan en een verstopte neus.

Dat sterke effect op de zaadlozing is goed onderzocht, en op een opvallende manier.

Een Japanse studie uit 2008 gebruikte kleuren-dopplerechografie om te kijken wat er tijdens de zaadlozing bij silodosinegebruik feitelijk gebeurt (PMID 18721206). Een onderzoek in BMC Urology uit 2012 keek naar dezelfde stoornis bij mannen die silodosine voor prostaatvergroting gebruikten (PMID 23082785). In 2025 verscheen een systematische review met netwerk-meta-analyse over silodosine bij plasklachten (PMID 41346266).

Belangrijk om te weten: dat effect is niet schadelijk en verdwijnt bij de meeste mannen na stoppen. Het is wel de reden dat silodosine zelden de eerste keuze is voor een man met een kinderwens.

Welk middel geeft het minste kans op ejaculatieproblemen?

Van de alfablokkers geeft alfuzosine doorgaans de laagste kans, tamsulosine zit ertussenin en silodosine geeft de hoogste kans. De 5-alfa-reductaseremmers werken anders: die verlagen vooral het libido en het volume van de zaadlozing, en ze halveren je PSA-waarde. Hieronder staat het naast elkaar.

Lees de tabel op twee kolommen. Als jouw probleem de zaadlozing is, kijk naar kolom drie. Als je een PSA-uitslag moet kunnen interpreteren, kijk naar kolom vier.

De onderbouwing van kolom drie komt uit de systematische review en meta-analyse van Gacci en collega's uit 2014, die de effecten van BPH-medicatie op de ejaculatiefunctie vergeleek (PMID 24708055).

Meer over wat mannen praktisch merken staat in tamsulosine bijwerkingen bij mannen en zaadlozing: hoe werkt het en wat is normaal.

Wanneer kies je een 5-ARI in plaats van een alfablokker?

Een 5-alfa-reductaseremmer komt vooral in beeld bij een duidelijk vergrote prostaat, omdat dit middel het klierweefsel kleiner maakt. Het werkt langzaam, drie tot zes maanden, en het verlaagt je PSA-waarde. Een alfablokker werkt snel maar verandert de prostaat zelf niet.

Dat verschil in werkingssnelheid is de reden dat de twee klassen vaak gecombineerd worden.

De CombAT-studie vergeleek dutasteride, tamsulosine en de combinatie over vier jaar (PMID 21332630). Het patroon: de alfablokker levert direct verlichting, de 5-ARI bouwt over jaren op.

Wat de PSA-halvering betekent voor het lezen van je uitslag, staat met getallen in dutasteride bijwerkingen en je PSA-waarde en in finasteride ervaringen. Je eigen waarde kun je in beeld brengen met een PSA-test.

Wat als geen enkel middel genoeg doet?

Dan is de vraag welk type klacht overblijft. Blijft er vooral aandrang en vaak moeten, dan kan een middel dat ook op de blaas werkt logisch zijn. Blijft het plassen zelf moeizaam ondanks medicatie, dan komen ingrepen in het gesprek. Dat is een afweging voor je uroloog.

Een concreet scenario laat zien waarom die vraag telt.

Twee mannen van 68 gebruiken al een jaar 0,4 mg tamsulosine. De eerste heeft nog steeds een zwakke straal en het gevoel dat zijn blaas niet leeg raakt. De tweede plast prima maar wordt vier keer per nacht wakker met plotse aandrang. Zelfde middel, zelfde jaar, en toch twee verschillende volgende stappen.

Over de combinatie die op de blaas werkt schreven we Vesomni: de combinatie tamsulosine en solifenacine. Het volledige overzicht van het middel waar de meeste mannen mee beginnen, staat in tamsulosine: hoe het werkt en wat je arts controleert.

Wat je hier concreet mee kunt

Formuleer voor je volgende consult één zin: "ik wil wisselen omdat ..." en vul die aan met de echte reden. Bijwerkingen, te weinig effect, of een kinderwens. Die drie leiden naar verschillende middelen.

Noem het als de zaadlozing de reden is. De tabel hierboven laat zien dat dit een gerichte keuze mogelijk maakt, en dat gesprek begin je zelf.

Heb je een staaroperatie in het vooruitzicht, meld dan altijd welke alfablokker je gebruikt of gebruikte.

Elk bloedtestresultaat bij Caliber bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.

Bronnen

• Gacci M, et al. Impact of medical treatments for male lower urinary tract symptoms due to benign prostatic hyperplasia on ejaculatory function: a systematic review and meta-analysis. J Sex Med. 2014. PMID 24708055.
• Ejaculatory dysfunction caused by the new alpha1-blocker silodosin: a preliminary study to analyze human ejaculation using color Doppler ultrasonography. Int J Urol. 2008. PMID 18721206.
• Investigation of ejaculatory disorder by silodosin in the treatment of prostatic hyperplasia. BMC Urol. 2012. PMID 23082785.
• Silodosin in treating men with BPH-associated lower urinary tract symptoms: a systematic review and network meta-analysis. Int J Surg. 2025. PMID 41346266.
• Chang DF, et al. Prospective masked comparison of intraoperative floppy iris syndrome severity with tamsulosin versus alfuzosin. Ophthalmology. 2014. PMID 24314842.
• Roehrborn CG, et al. Clinical outcomes after combined therapy with dutasteride plus tamsulosin or either monotherapy: 4-year CombAT results. BJU Int. 2011. PMID 21332630.
• Farmacotherapeutisch Kompas. Preparaatteksten alfuzosine, silodosine, tamsulosine. Geraadpleegd 2026. farmacotherapeutischkompas.nl.