Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Vitamines

Je vitamine D waarde na zes maanden binnen

Je vitamine D waarde laat zien hoeveel vitamine D je in voorraad hebt. In Nederland zegt dat vooral iets over de zon van de afgelopen maanden. Train je binnen en werk je binnen? Pendel je in het donker?

Dan is een lage uitslag in februari geen teken dat je iets fout doet. Het getal volgt je blootstelling, niet je discipline. De grenswaarde verschilt bovendien per laboratorium. Lees je uitslag dus naast het bereik op je eigen rapport.

Beoordeling door arts inbegrepen

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

tot 69 jaar Jouw groep

Afkapwaarden per uitslag, in nmol/l
Uitslag Waarde (nmol/l)
Tekort < 30
Voldoende ≥ 30

70 jaar en ouder Jouw groep

Afkapwaarden per uitslag, in nmol/l
Uitslag Waarde (nmol/l)
Ernstig tekort < 35
Tekort 35–50
Voldoende ≥ 50

Nederlandse richtlijnen zijn het niet eens over deze grens. Het Zorginstituut stelt vast: "Er ontbreekt een eenduidige grens voor vitamine D-deficiëntie" (2022). Wij volgen de Gezondheidsraad, het NHG en het Farmacotherapeutisch Kompas. De NVKC hanteert 50 nmol/l voor iedereen; de osteoporoserichtlijn hanteert 50 nmol/l bij verhoogd fractuurrisico.

Bron: Gezondheidsraad Referentiepopulatie: Nederlandse bevolking (Gezondheidsraad 2012)

Bron: Zorginstituut Nederland Referentiepopulatie: Nederlandse bevolking (Gezondheidsraad 2012)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Vitamine D (25-OH): wat deze test meet

Wat er gemeten wordt is 25-hydroxyvitamine D, afgekort 25-OH-D, in nmol/l. Dat is de opslagvorm. Het cijfer beschrijft je voorraad, niet je dagstand.

De halfwaardetijd is twee tot drie weken. De uitslag loopt dus maanden achter op je gedrag. Een weekend zon verschuift hem nauwelijks. Een half jaar binnen doet dat wel.

De actieve vorm, 1,25-dihydroxyvitamine D, hoort hier niet thuis. Die beweegt in uren en wordt door parathormoon bijgeregeld. Hij kan normaal of zelfs verhoogd zijn terwijl je voorraad leeg is.

Laat bij een vermoed tekort dus niet de actieve vorm prikken. Je meet dan het verkeerde en krijgt een geruststellend getal terug.

Vraag om de totale 25-OH-D, dus D2 en D3 samen. Dat telt als je een plantaardig D2-preparaat slikt. Niet elke immunoassay vangt D2 volledig op. Je uitslag valt dan lager uit dan je status.

Vitamine D (25-OH): waarom deze waarde ertoe doet

Als je traint, kom je de link met testosteron vanzelf tegen. In observationeel onderzoek gaan een lage vitamine D-status en een lager testosteron samen. Dat is een echte waarneming. Die bewijst alleen niet dat het een het ander veroorzaakt.

Mannen met een lage waarde hebben gemiddeld ook meer vetmassa. Ze komen minder buiten en zijn vaker minder gezond. Die drie drukken testosteron al op zichzelf. Het seizoen beweegt ze bovendien allemaal tegelijk.

In gecontroleerde onderzoeken krijgen mannen vitamine D toegediend. Het effect op testosteron is daar wisselend en meestal afwezig. Ken je status dus omdat een tekort op zichzelf iets betekent. Niet omdat je er een hormoonknop van maakt.

Waar de waarde wel direct over gaat, is calcium en bot. Te weinig vitamine D betekent minder calciumopname uit je voeding. Parathormoon loopt op en het skelet dient als buffer.

De Gezondheidsraad noemt onder 30 nmol/l een deficientie. Tussen 30 en 50 nmol/l heet de voorraad ontoereikend. Vanaf 50 nmol/l is die in verband gebracht met minder botbreuken.

Hoger stapelen is geen doel. Lees de uitslag daarom samen met calcium en parathormoon. Een lage voorraad met een oplopend PTH weegt zwaarder dan het vitamine D-getal alleen.

Vitamine D (25-OH): wanneer is meten zinvol?

Meet aan het eind van de winter, niet in augustus. In augustus zie je je zomertop en die zegt niets over de rest van het jaar.

Train je binnen, werk je binnen en pendel je in het donker? Dan is februari of maart het moment waarop je waarde het laagst staat.

Meet ook als je kracht of herstel terugloopt terwijl je programmering gelijk bleef. Vitamine D is dan een van de dingen die je kunt afvinken.

Vitamine D (25-OH): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Meestal merk je er niets van. Een voorraad kan maandenlang laag staan zonder dat er iets verandert. Het getal komt daardoor eerder dan de klacht.

Valt er wel iets op, dan zit het in de spieren dicht bij de romp:

  • zware benen bij het opstaan uit een diepe hurkzit
  • moeite op de trap
  • zeurende pijn in botten en spieren

Bij een diep en langdurig tekort mineraliseert nieuw bot onvoldoende. Bij volwassenen heet dat osteomalacie.

Precies deze dingen schrijf je als lifter toe aan volume of slaap. Meestal terecht. Ze wijzen naar vitamine D en naar tientallen andere oorzaken. Daarom beslist de bloeduitslag hier, en niet je gevoel.

Hoge waarden

Een hoge uitslag komt bijna altijd uit een potje, niet uit de zon. Zodra de huid genoeg heeft aangemaakt, remt hij zichzelf af. Veel mannen tellen zonder het door te hebben meerdere bronnen op:

  • losse vitamine D
  • een multivitamine
  • een visoliepreparaat met D erin
  • een sportformule

Echte toxiciteit met een te hoog calcium zie je pas ruim boven 250 nmol/l. Daar gaat langdurige zeer hoge inname aan vooraf. Belangrijker is de uitzondering daarop. Bij granulomateuze ziekten zoals sarcoidose en tuberculose, en bij sommige lymfomen, gebeurt iets anders.

Macrofagen maken zelf de actieve vorm buiten de normale regeling om. Je calcium loopt dan op terwijl je 25-OH-D er gewoon uitziet. Loopt je calcium mee omhoog, dan is dat een huisartsvraag.

Vitamine D (25-OH): wat te doen bij een afwijkende waarde

Man

Bij laag

Laag vitamine D kan vermoeidheid, spierzwakte en botpijn veroorzaken. Overweeg 2000-5000 IE dagelijkse suppletie en verhoog zonblootstelling.

Bij hoog

Hoog vitamine D kan wijzen op overmatige suppletie. Verminder supplement dosis en hertest over 3 maanden.

Vitamine D (25-OH): leefstijl en deze waarde

Tussen oktober en maart komt de zon hier niet hoog genoeg. De UVB die je huid nodig heeft (290 tot 315 nm) haalt de grond nauwelijks. Je maakt in die maanden vrijwel niets zelf aan.

Je teert op de zomervoorraad. Een sportschool vol daglicht helpt niet, want glas houdt UVB tegen.

Zet daarom bij elke uitslag de maand van de afname. Leg je maart naast september zonder die datum, dan zie je een daling. Die daling is alleen het seizoen.

Reken op een lagere waarde bij:

  • binnenwerk en nachtdiensten
  • een donkere huid, omdat melanine UVB wegvangt
  • bedekkende kleding
  • een hogere vetmassa, omdat vitamine D zich ophoopt in vetweefsel en er minder in het bloed overblijft
  • hogere leeftijd, door minder uitgangsstof in de huid
  • een gestoorde vetopname
  • anti-epileptica, rifampicine en glucocorticoiden, die de afbraak versnellen

De Gezondheidsraad wijst groepen aan die er verstandig aan doen aan te vullen. Daar horen mensen bij die weinig buiten komen en mensen met een donkere huid. Hoeveel daarbij past, vraag je aan je huisarts of het Voedingscentrum.

Gebruik je hooggedoseerd biotine, meld dat dan bij de afname. Het kan sommige 25-OH-D-bepalingen vals verhogen.

Vitamine D (25-OH): veelgestelde vragen

Verhoogt vitamine D mijn testosteron?

Er is een waargenomen samenhang tussen vitamine D-status en testosteron. Samenhang is geen oorzaak. De studies worden vertroebeld door seizoen, vetpercentage en algemene gezondheid. Er is geen bewijs dat je testosteron stijgt door je vitamine D op te hogen.

Ik train zes maanden hard en mijn waarde is laag. Hoe kan dat?

Trainen speelt hier nauwelijks een rol. Je huid maakt vitamine D onder invloed van UVB. Train je binnen en pendel je in het donker, dan krijg je die UVB niet. Je inzet is niet het probleem, je blootstelling wel.

Wanneer meet ik het beste?

Aan het eind van de winter. Februari of maart laat je laagste punt zien. Een meting in augustus vleit je en zegt weinig over de rest van het jaar.

Kan mijn waarde te hoog worden?

Door de zon niet. Je huid schakelt de aanmaak af zodra er genoeg is. Door stapelen wel: een multivitamine, een omega-3 met vitamine D en een los D3-product tellen op. Echte toxiciteit ligt doorgaans boven ongeveer 250 nmol/l.

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Vitamine D (25-OH)

€35,-