Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

Non-HDL-cholesterol: berekening, streefwaarden en erfelijk hoog cholesterol

Lipoproteïnen zijn de deeltjes die cholesterol door het bloed vervoeren, en de CVRM-richtlijn noemt de lipoproteïnen die het eiwit apoB dragen de 'slechte'. Non-HDL-cholesterol meet het cholesterol in al die apoB-houdende deeltjes samen.

Volgens Thuisarts kunnen de bloedvaten bij een cholesterol dat jarenlang te hoog is dicht gaan zitten, meestal langzaam, wat het risico op onder meer een hartaanval en een beroerte vergroot. Of het non-HDL-cholesterol hoog is, laat alleen een bloedtest zien.

De CVRM-richtlijn koppelt de streefwaarden voor non-HDL-cholesterol bij mensen tot en met 70 jaar aan die voor LDL: een LDL van 1,8 mmol/l na een doorgemaakte hart- of vaatziekte en 2,6 mmol/l bij een ander verhoogd risico komt overeen met een non-HDL van 2,6 en 3,4 mmol/l.

Beoordeling door arts inbegrepen

Non-HDL-cholesterol is het totale cholesterol min het HDL-cholesterol: het cholesterol in alle deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Laboratoria geven er geen normaalwaarde voor; de Nederlandse CVRM-richtlijn noemt een niet-nuchtere waarde boven 3,9 mmol/l afwijkend, en bij behandeling gelden streefwaarden onder 3,4 of onder 2,6 mmol/l.

  • Non-HDL-cholesterol kan niet-nuchter worden bepaald en wordt berekend uit een gewone cholesterolmeting.
  • Volgens de Nederlandse CVRM-richtlijn hoort een non-HDL-streefwaarde onder 2,6 mmol/l bij een LDL-cholesterol onder 1,8 mmol/l, na een doorgemaakte hart- of vaatziekte, en een streefwaarde onder 3,4 bij een LDL onder 2,6, bij een ander verhoogd risico; beide gelden tot en met 70 jaar, en de richtlijn zegt dat streefwaarden met enige nuance gebruikt moeten worden.
  • Non-HDL-cholesterol is een van de waarden in de SCORE2-tabel, die het risico op hart- en vaatziekten schat.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in mmol/l
Uitslag Waarde (mmol/l)
Normaal < 3,9
Verhoogd ≥ 3,9

Non-HDL-cholesterol wordt berekend als totaal cholesterol min HDL-cholesterol en telt al het "slechte" (atherogene) cholesterol bij elkaar op. Omdat het niet gevoelig is voor nuchter zijn, kan het in niet-nuchter bloed worden bepaald. De grens van 3,9 mmol/l is de afkapwaarde van de NHG-Standaard CVRM voor niet-nuchter bloed (80e percentiel). Welke waarde voor u wenselijk is, hangt af van uw totale risico op hart- en vaatziekten: is er een behandelindicatie, dan hanteert de NHG een lagere streefwaarde - < 3,4 mmol/l bij hoog risico en < 2,6 mmol/l bij zeer hoog risico (bijvoorbeeld na een hart- of vaatziekte). Bespreek uw uitslag met uw huisarts.

Bron: NHG Referentiepopulatie: Nederlandse volwassenen (niet-nuchter, 80e percentiel)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Non-HDL-cholesterol: wat deze test meet

Non-HDL-cholesterol is in millimol per liter (mmol/l) het totale cholesterol min het HDL-cholesterol, en er komt geen schattingsformule aan te pas. Het LDL-cholesterol wordt volgens de CVRM-richtlijn meestal berekend met de Friedewald-formule, behalve als de triglyceriden hoger zijn dan 4,5 mmol/l of bij dysbetalipoproteïnemie.

Non-HDL-cholesterol: waarom deze waarde ertoe doet

Een hoog non-HDL-cholesterol kan passen bij familiaire hypercholesterolemie (FH), een erfelijk hoog cholesterol. Bij lichamelijk onderzoek wordt volgens de richtlijn erfelijke dyslipidemie dan gelet op peesxanthomen: cholesterolophopingen in pezen die volgens die richtlijn kenmerkend zijn voor FH.

Non-HDL-cholesterol: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Cardiovasculaire Gezondheid · €218,- · Metabole Gezondheid Check · €129,- · Mannen 40+ Panel · €279,- · Compleet Mannelijk Gezondheidspanel · €289,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Non-HDL-cholesterol: wanneer is meten zinvol?

Non-HDL-cholesterol volgt volgens de CVRM-richtlijn het effect van een cholesterolverlagende behandeling, met streefwaarden voor mensen tot en met 70 jaar: na een doorgemaakte hart- of vaatziekte een LDL onder 1,8 mmol/l, en bij een ander verhoogd risico een LDL onder 2,6 mmol/l. Streefwaarden moeten volgens de richtlijn met enige nuance worden gebruikt; een waarde net boven de streefwaarde kan soms worden geaccepteerd.

Non-HDL-cholesterol: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een laag non-HDL-cholesterol ontstaat bij een laag totaal of LDL-cholesterol. Bij een zeer laag LDL-cholesterol, onder 0,5 tot 1,3 mmol/l, adviseert de richtlijn erfelijke dyslipidemie genetisch onderzoek naar hypobetalipoproteïnemie, een erfelijk laag LDL.

Hoge waarden

Een hoog non-HDL-cholesterol is niet te voelen: volgens Thuisarts geeft een hoog cholesterol geen klachten en is het geen ziekte. Een cholesterol dat jarenlang te hoog blijft, verhoogt volgens Thuisarts het risico op een hartaanval, een beroerte, hartkramp en etalagebenen, al krijgt niet iedereen deze ziektes.

Non-HDL-cholesterol: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Cholesterolverlagende medicijnen

    Cholesterolverlagers zoals statines verlagen non-HDL-cholesterol; bij preventie streeft de Britse NICE-richtlijn naar meer dan 40 procent daling.

  • Acute ziekte

    Bij het begin van een acute ziekte daalt het totale cholesterol, en tijdens het herstel komt het weer op het normale niveau.

Wat de waarde verhoogt

  • Erfelijk hoog cholesterol

    De meest voorkomende erfelijke oorzaak van hoog LDL-cholesterol, en daarmee van hoog non-HDL-cholesterol, is een optelsom van veel kleine genvarianten; familiaire hypercholesterolemie, door één gen, komt voor bij ongeveer 1 op de 250 mensen.

  • Te traag werkende schildklier

    Een te traag werkende schildklier kan het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol, dat het LDL-cholesterol bevat; de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie adviseert daarom onder meer TSH te laten bepalen.

  • Anabole steroïden of eiwitverlies via de nieren

    Anabole steroïden en een nierziekte met veel eiwitverlies in de urine (nefrotisch syndroom) kunnen het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

  • Alcohol of slecht ingestelde diabetes

    Veel alcohol en slecht ingestelde diabetes zijn volgens de Britse NICE-richtlijn mogelijke oorzaken van afwijkende bloedvetten, waaronder non-HDL-cholesterol.

  • Eten, gewicht en beweging

    Ongezond eten met veel verzadigd vet, te zwaar zijn en weinig bewegen kunnen het cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: leefstijl en deze waarde

Veel mensen met een heel hoog cholesterol in de familie kunnen volgens Thuisarts wijzen op een erfelijk hoog cholesterol, en een hoog non-HDL-cholesterol, het cholesterol buiten HDL, bespreekt u dan met uw huisarts.

Non-HDL-cholesterol: veelgestelde vragen

Hoeveel hoger is non-HDL-cholesterol dan LDL-cholesterol?

Non-HDL-cholesterol is in grote studies bij patiënten met of zonder hart- en vaatziekte gemiddeld 0,8 mmol/l hoger dan het LDL-cholesterol, volgens de CVRM-richtlijn.

Is familiaire hypercholesterolemie zeldzaam?

Heterozygote familiaire hypercholesterolemie (FH) is volgens de richtlijn erfelijke dyslipidemie een van de meest voorkomende aandoeningen door één gen, met 1 op de 250 mensen.

Gelden de streefwaarden ook boven 70 jaar?

De LDL-streefwaarden waaraan de CVRM-richtlijn de non-HDL-streefwaarden koppelt, 1,8 mmol/l na een doorgemaakte hart- of vaatziekte en 2,6 mmol/l bij een ander verhoogd risico, gelden voor mensen tot en met 70 jaar. De streefwaarden voor mensen ouder dan 70 jaar beschrijft de richtlijn in een aparte module, en de richtlijn noemt die leeftijdsgrens geen absolute grens.

Non-HDL-cholesterol: bronnen

  1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement. Praktische handleiding, 2024. Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  2. NICE guideline NG238, Cardiovascular disease: risk assessment and reduction, including lipid modification, Recommendations, consulted 2026-10-06. (opgehaald 2026) nice.org.uk
  3. Elmehdawi RR. Hypolipidemia: a word of caution. Libyan J Med 2008;3(2):84-90. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Richtlijn (Erfelijke) dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Differentiaaldiagnose bij hypercholesterolemie, gepubliceerd 2018-04-03, geraadpleegd 2026-10-06 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl
  5. Thuisarts.nl (NHG), Ik heb een hoog cholesterol, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) thuisarts.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Prostaat

Mannen 40+ Panel

Leeftijdsgerichte screening inclusief testosteron en PSA.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) PSA (Prostaatspecifiek Antigeen) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Kreatinine Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Cholesterol Totaal Vitamine D (25-OH) Vrij Testosteron Testosteron Totaal hsCRP (Hoog Sensitief CRP) HDL Cholesterol eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€279,-
Testosteron

Compleet Mannelijk Gezondheidspanel

Een breed mannelijk gezondheidspanel: hormonen, hart, metabole en orgaanfunctie in één bloedafname.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Kreatinine Glucose (Nuchter) Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Cholesterol Totaal Vitamine D (25-OH) Vrij Testosteron Testosteron Totaal Ferritine hsCRP (Hoog Sensitief CRP) HDL Cholesterol eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€289,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad