"Dus ik word kaal omdat ik veel testosteron heb?" Die vraag krijg ik vaak, meestal met een mengeling van trots en zorg. Het antwoord stelt veel mannen teleur: zo werkt het niet. Erfelijke haaruitval draait niet om hoeveel testosteron je hebt, maar om hoe gevoelig je haarzakjes zijn voor DHT, een krachtige vorm van testosteron.
Even kort door de bocht, maar waar: je kunt een bescheiden testosteron hebben en toch kaal worden, terwijl een ander met hoge waarden een volle bos houdt. Genetica en gevoeligheid bepalen het, niet je "mannelijkheid".
Hoe veroorzaakt DHT haaruitval?
DHT ontstaat uit testosteron via het enzym 5-alfa-reductase. Bij erfelijke gevoeligheid reageren de haarzakjes op de kruin en bij de inhammen op DHT door hun groeicyclus te verkorten. Het haar wordt steeds fijner en korter, tot het uiteindelijk wegblijft. Het typische patroon, vaak beginnend bij de inhammen en de kruin, is herkenbaar en hoort bij wat artsen androgenetische alopecia noemen.
Waarom de ene man wel en de andere niet? Dat zit grotendeels in je genen, en niet alleen in die van je moeders kant, zoals het hardnekkige verhaal wil. De gevoeligheid voor DHT erf je van beide kanten van de familie. Heb je vader, ooms en grootvaders met hetzelfde patroon, dan is de kans groter dat jij het ook ontwikkelt. Dat is geen reden tot fatalisme, maar wel handig om te weten als je vroeg de eerste tekenen ziet.
Welke vorm van haaruitval heb je?
| Patroon | Wat het kan zijn | Wat je doet |
|---|---|---|
| Geleidelijk, inhammen en kruin | Past bij erfelijke (DHT-)haaruitval | Patroonherkenning; bloedtest sluit andere oorzaken uit |
| Diffuus, over het hele hoofd | Kan bij tekort, schildklier of stress horen | Laat schildklier, ijzer en vitamines meten |
| Plotseling of in plekken | Past niet bij het erfelijke patroon | Ga naar de huisarts of dermatoloog |
| Met jeuk, schilfering of pijn | Kan op een huidaandoening wijzen | Laat de hoofdhuid beoordelen |
Waarom timing alles is
Bij erfelijke haaruitval geldt: hoe eerder je weet wat er speelt, hoe meer opties je hebt. Haarzakjes die al lang inactief zijn, komen meestal niet meer terug, terwijl zakjes die nog fijner haar maken vaak nog te beïnvloeden zijn. Dat verklaart waarom dezelfde aanpak bij de een meer effect heeft dan bij de ander: het verschil zit vooral in hoe ver het proces al gevorderd is. Wachten tot je flink kaal bent en dan pas iets willen doen, is precies de volgorde die het minst oplevert.
Kun je haaruitval in je bloed zien?
Niet rechtstreeks. Erfelijke haaruitval stel je vooral vast aan het patroon en je familiegeschiedenis, niet aan een getal. Een bloedtest kan wel je testosteron en DHT in beeld brengen, en is vooral nuttig om andere oorzaken uit te sluiten. De NHG noemt bij diffuse haaruitval onder meer schildklierproblemen, een ijzertekort en tekorten als mogelijke factoren, dus laat bij twijfel ook je TSH, ferritine en vitamine D meekijken. Een normaal testosteron sluit erfelijke haaruitval dus niet uit, en een hoog testosteron is er geen oorzaak van. Het gaat om de gevoeligheid van je haarzakjes, niet om het niveau in je bloed.
Wat helpt wel en wat niet?
Het internet staat vol met shampoos, oliën en supplementen die kaalheid zouden stoppen. Wees daar nuchter over: de meeste daarvan hebben weinig tot geen bewezen effect op erfelijke haaruitval. De behandelingen die wél aangrijpen op de DHT-route of de doorbloeding van de hoofdhuid, vragen een doordachte afweging met een arts, omdat ze tijd kosten, alleen werken zolang je ze gebruikt en bijwerkingen kunnen geven. Mijn advies: laat je niet gek maken door beloftes, en bespreek de realistische opties met je huisarts of een dermatoloog voordat je geld uitgeeft aan iets zonder onderbouwing.
Wat kun je ermee?
Bespreek aanhoudende of snelle haaruitval met je huisarts of een dermatoloog. Bewezen behandelingen voor erfelijke haaruitval grijpen aan op de DHT-route, maar dat is iets om met een arts af te stemmen, omdat er voor- en nadelen aan zitten. Houd er rekening mee dat resultaat tijd kost, vaak maanden, en dat haar in het begin soms juist tijdelijk meer kan uitvallen voordat het beter wordt. Dat is normaal en geen reden om meteen te stoppen, maar wel iets om vooraf te weten zodat je niet schrikt. De Gezondheidsraad en de NHG benadrukken dat behandelkeuzes bij dit soort klachten altijd in overleg horen, afgestemd op jouw situatie. Zie ook gynecomastie en te veel oestrogeen bij mannen, en de pijler hormonale gezondheid bij mannen.
Aan de slag
Het Testosteron Panel brengt je testosteron in beeld; het bredere Hormonen Man panel kijkt verder en is handig om andere oorzaken uit te sluiten. Een bloedtest is een hulpmiddel, geen diagnose op zichzelf; bespreek je uitslag in overleg met je arts.
Auteur
Caliberhealth
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
