Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

Amylase te hoog: alvleesklierontsteking, galstenen en alcohol

Amylase is een eiwit uit de alvleesklier en de speekselklieren dat volgens de NVKC meehelpt bij het verteren van suikers uit het voedsel. Omdat het een omzetting in het lichaam versnelt, heet zo'n eiwit een enzym.

Volgens een Cochrane-overzicht loopt amylase bij een acute alvleesklierontsteking meestal op binnen 6 tot 24 uur, met de hoogste waarde na 48 uur. Na een geslaagde behandeling van de ontsteking daalt amylase volgens de NVKC binnen enkele dagen weer tot normaal. Bij een chronische ontsteking van de alvleesklier kan de amylasewaarde volgens de NVKC na een eerste stijging geleidelijk afnemen. Een bloedtest is de enige manier om te weten of de waarde afwijkt.

Certe hanteert voor volwassenen vanaf 18 jaar een bovengrens van 107 U/l (units per liter). Een Cochrane-overzicht noemt galstenen en alcohol als de twee voornaamste oorzaken van een acute alvleesklierontsteking.

Beoordeling door arts inbegrepen

Amylase is een verteringsenzym uit de alvleesklier en de speekselklieren. Voor volwassenen tot 50 jaar ligt de bovengrens bij de laboratoria tussen 107 en 119 U/l.

  • Bij een acute alvleesklierontsteking kan de waarde binnen 12 uur vier tot zes keer zo hoog worden.
  • Een verhoogde waarde wijst niet altijd op de alvleesklier: ook een verminderde nierfunctie en macro-amylase verhogen hem.
  • Diagnostiek voor U meet geen amylase; een aanvraag wordt daar omgezet in lipase.

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
27 141 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
6–12 jaar 30–128 u/l
30 128
13–18 jaar 28–120 u/l
28 120
19–50 jaar 28–119 u/l
28 119
51–65 jaar 27–134 u/l
27 134
66–80 jaar 27–141 u/l
27 141
81 jaar en ouder 27–139 u/l
27 139
27 141 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

Amylase: wat Nederlandse laboratoria hanteren

De bovengrens loopt van 107 u/l bij Unilabs tot 119 u/l bij Star-shl.

Referentiewaarden per groep, in u/l
Star-shl · Iedereen · 19–50 jaar 28–119 U/l
28 119
Star-shl · Iedereen · 51–65 jaar 27–134 U/l
27 134
Star-shl · Iedereen · 66–80 jaar 27–141 U/l
27 141
Star-shl · Iedereen · 81 jaar en ouder 27–139 U/l
27 139
Unilabs · Iedereen 0–107 U/l
0 107
Certe · Iedereen · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 107 U/L
107
0 155,1 u/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Amylase: wat deze test meet

De amylasebepaling geeft de activiteit van het enzym in het bloed in units per liter (U/l), en Certe voert de bepaling volgens zijn eigen overzicht zelf uit.

Amylase: waarom deze waarde ertoe doet

Een acute alvleesklierontsteking is volgens de NVKC, de Nederlandse vereniging voor klinische chemie, een mogelijke verklaring voor een sterk verhoogd amylase. Volgens een Amerikaans overzichtsartikel wordt die diagnose met de Atlanta-criteria gesteld bij twee van drie bevindingen. Die drie zijn passende buikpijn, een amylase- of lipasewaarde van minstens drie keer de normale waarde, en afwijkingen op beeldvorming.

Amylase: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Amylase: wanneer is meten zinvol?

Bij buikpijn die van de alvleesklier kan komen, helpt een amylasetest volgens de NVKC vast te stellen of daar een ontsteking of een andere aandoening speelt. Bij herhaalde, door alcohol veroorzaakte alvleesklierontstekingen kan amylase volgens een Amerikaans overzichtsartikel normaal uitvallen, zodat een normale uitslag zo'n ontsteking niet uitsluit.

Amylase: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Amylase kan na verloop van tijd dalen bij een chronische alvleesklierontsteking, die volgens de NVKC onder meer door langdurig overmatig alcoholgebruik kan ontstaan.

Hoge waarden

Bij een acute alvleesklierontsteking, waarop een verhoogd amylase kan wijzen, gaat pijn in de bovenbuik volgens een Amerikaans overzichtsartikel vaak samen met misselijkheid en braken. Neem bij een verhoogd amylase met hevige pijn in de bovenbuik, misselijkheid of braken direct contact op met een arts. Volgens dat artikel kunnen bij zo'n ontsteking ook koorts, een lage bloeddruk en een snelle hartslag voorkomen.

Amylase: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Chronische alvleesklierontsteking

    Als de schade aan de alvleesklier aanhoudt, daalt amylase geleidelijk nadat de waarde eerst gestegen was.

  • Langdurig overmatig alcoholgebruik

    Alcohol kan leiden tot een chronische alvleesklierontsteking, met een dalende amylase als gevolg.

  • Cystic fibrose

    Deze erfelijke aandoening kan een chronische alvleesklierontsteking veroorzaken en zo de amylase verlagen.

Wat de waarde verhoogt

  • Acute alvleesklierontsteking

    Binnen 12 uur kan amylase vier tot zes keer zo hoog zijn als normaal en na succesvolle behandeling daalt het binnen enkele dagen.

  • Galstenen

    Galstenen kunnen de amylase in het bloed verhogen.

  • Alvleesklierkanker

    Ook bij kanker van de alvleesklier kan amylase verhoogd zijn.

  • Verminderde nierfunctie

    Een deel van de amylase verlaat het lichaam via de nieren, dus als die minder goed werken blijft er meer in het bloed.

  • Macro-amylase

    Amylase die aan andere eiwitten vastzit wordt slecht door de nieren uitgescheiden; dit is goedaardig en geeft geen klachten.

Amylase: leefstijl en deze waarde

Laat een verhoogd amylase door een arts beoordelen, omdat een lichte stijging volgens de NVKC bij veel aandoeningen in de bovenbuik kan passen.

Amylase: veelgestelde vragen

Hoe hoog mag amylase zijn bij een man?

Bij Certe, Unilabs en Star-SHL heeft amylase geen aparte grens voor mannen. Certe legt de bovengrens voor volwassenen vanaf 18 jaar op 107 U/l, en Unilabs hanteert 107 U/l voor alle leeftijden. Star-SHL hanteert als bovengrens 119 U/l van 19 tot en met 50 jaar en 134 U/l van 51 tot en met 65 jaar. Daarna hanteert Star-SHL 141 U/l van 66 tot en met 80 jaar en 139 U/l boven de 80 jaar.

Verhoogt alcohol amylase?

Alcohol kan amylase verhogen via een acute alvleesklierontsteking: volgens een Cochrane-overzicht is alcohol een van de twee voornaamste oorzaken daarvan. Bij herhaalde, door alcohol veroorzaakte alvleesklierontstekingen kan amylase volgens een Amerikaans overzichtsartikel ook normaal zijn.

Amylase: bronnen

  1. den Elzen WPJ, Brouwer N, Thelen MH, Le Cessie S, Haagen I-A, Cobbaert CM. NUMBER: standardized reference intervals in the Netherlands using a 'big data' approach. Clin Chem Lab Med 2018;57(1):42-56. (opgehaald 2026) doi.org
  2. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  3. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  4. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  5. NVKC, Alles over testen: Amylase, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl

Onderzoeken met verwante waarden

Deze panelen meten waarden uit dezelfde categorie als deze marker.

Hart en vaten

Volledig Metabool Onderzoek

Uitgebreid metabool panel: elektrolyten, nieren, lever, glucose, HbA1c en eiwit.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) Calcium Alkalische Fosfatase ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Bilirubine Totaal Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Glucose (Nuchter) Bicarbonaat Chloride Natrium Kalium Albumine Totaal Eiwit Bilirubine Direct Bilirubine (indirect)
€149,-
Testosteron

Compleet Mannelijk Gezondheidspanel

Een breed mannelijk gezondheidspanel: hormonen, hart, metabole en orgaanfunctie in één bloedafname.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Triglyceriden Kreatinine Glucose (Nuchter) Vrij T4 (Thyroxine) LDL Cholesterol SHBG (Geslachtshormoonbindend Globuline) Cholesterol Totaal Vitamine D (25-OH) Vrij Testosteron Testosteron Totaal Ferritine hsCRP (Hoog Sensitief CRP) HDL Cholesterol eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€289,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Amylase

€16,-