Gezondheidsbeoordelingsrapport
VoorbeeldTestosteron & hormoonpanel · 8 biomarkers
Patiëntgegevens
- Naam
- Mark Bakker
- Geslacht
- Man
- Leeftijd
- 41 jaar
- Geboortedatum
- 04-09-1984
Onderzoeksgegevens
- Testdatum
- 11-06-2026
- Rapportdatum
- 14-06-2026
- Locatie
- Rotterdam Centrum
- Laboratorium
- Star-SHL
8
Totaal markers
6
Binnen bereik
2
Aandacht Nodig
Algehele Beoordeling
Uw totaal testosteron van 16,8 nmol/L ligt midden in het referentiebereik. Op dat getal alleen zou u geen enkele afwijking hebben. Uw vrije testosteron is echter verlaagd (0,21 nmol/L) en uw SHBG verhoogd (62 nmol/L), en die twee horen bij elkaar.
SHBG bindt testosteron in het bloed. Wat gebonden is, is niet beschikbaar voor uw weefsels. Bij een verhoogd SHBG kan het totaal dus normaal zijn terwijl het werkzame deel tekortschiet. Dat is precies het patroon dat we hier zien, en het is de reden dat dit panel beide meet.
Belangrijkste Bevindingen
Vrij testosteron verlaagd (0,21 nmol/L)
AandachtOnder de ondergrens van 0,25. Dit is de fractie die daadwerkelijk beschikbaar is voor spierweefsel, botten en het centrale zenuwstelsel. Klachten die hierbij passen zijn verminderde energie, libidoverlies en moeizaam spierbehoud.
SHBG verhoogd (62 nmol/L)
AandachtBoven de bovengrens van 54. Dit verklaart de discrepantie tussen uw normale totaal en uw lage vrije testosteron. SHBG stijgt onder meer bij schildklierhyperfunctie, leveraandoeningen, een sterk verlaagd lichaamsgewicht en bij het ouder worden.
LH en FSH normaal — de aansturing werkt
GoedLH 4,2 U/L en FSH 3,8 U/L liggen binnen bereik. De hypofyse stuurt de testes dus normaal aan. Dat sluit een primair hypofyseprobleem uit en maakt het beeld goedaardiger.
Hematocriet en PSA in orde
GoedHematocriet 0,46 L/L en PSA 0,8 µg/L. Beide zijn de standaard veiligheidscontroles vóór een eventuele testosteronbehandeling en beide zijn normaal.
Gedetailleerde Analyse
Hormonen
AandachtHet kernbeeld is een normaal totaal testosteron (16,8 nmol/L) bij een verlaagd vrij testosteron (0,21 nmol/L) en een verhoogd SHBG (62 nmol/L).
Ongeveer twee procent van het testosteron in uw bloed circuleert vrij; de rest is gebonden aan SHBG en albumine. Alleen de vrije en de zwak aan albumine gebonden fractie zijn biologisch werkzaam. Een verhoogd SHBG verschuift dat evenwicht, waardoor het totaal een te gunstig beeld geeft.
LH en FSH zijn normaal, wat betekent dat de aansturing vanuit de hypofyse intact is. Uw oestradiol van 98 pmol/L is eveneens normaal en past bij deze testosteronwaarden.
Hematologie
NormaalUw hematocriet is 0,46 L/L, binnen bereik. Dit is de belangrijkste veiligheidswaarde bij testosteronsuppletie: die kan het hematocriet doen stijgen, wat het bloed dikker maakt. De uitgangswaarde is hier gunstig.
Tumormarkers
NormaalUw PSA is 0,8 µg/L, ruim onder de grens van 3,0. PSA wordt vóór en tijdens een testosteronbehandeling gecontroleerd. Deze waarde geeft geen aanleiding tot verder onderzoek.
Aanbevelingen
Zoek eerst de oorzaak van het verhoogde SHBG
Een verhoogd SHBG is een bevinding, geen diagnose. Laat schildklierfunctie (TSH en vrij T4) en leverwaarden bepalen voordat er over behandeling wordt gesproken. Bij een aanwijsbare oorzaak lost het aanpakken daarvan het vrije testosteron vaak vanzelf op.
Herhaal de meting nuchter en vóór 10.00 uur
Testosteron kent een duidelijk dagritme met een piek in de vroege ochtend. Eén afwijkende meting is nooit genoeg voor een behandelbeslissing. Herhaal de bepaling op een tweede ochtend, nuchter, vóór 10.00 uur.
Bespreek de uitslag met uw huisarts of een androloog
Testosteronsuppletie is een langdurige behandeling met eigen risico's en met gevolgen voor de vruchtbaarheid. Deze uitslag is een reden voor een gesprek, niet voor zelf beginnen.
Vervolgstappen
Laat de meting herhalen op een tweede ochtend, samen met TSH, vrij T4 en leverwaarden. Met die uitslagen erbij is duidelijk of het verhoogde SHBG een aanwijsbare oorzaak heeft.
Neem daarna contact op met uw huisarts. Dit rapport vervangt geen consult en is geen indicatie voor behandeling op zichzelf.
Uw Testresultaten
Hematologie
1Wat Het Meet
Hematocriet is het volumeaandeel van uw bloed dat uit rode bloedcellen bestaat. Bloed bestaat grofweg uit plasma en cellen. De rode bloedcellen vormen daarvan verreweg het grootste deel. Een hematocriet waarde van 0,45 l/l betekent dus dat 45 procent van uw bloedvolume uit rode cellen bestaat. Vroeger werd de bepaling gedaan door bloed te centrifugeren en de laag rode cellen af te lezen. Moderne celtellers werken anders. Zij berekenen de waarde uit het aantal rode bloedcellen maal het gemiddelde celvolume, de MCV. Star-shl vermeldt bij deze bepaling dan ook letterlijk "Methode: Berekening". Dat verklaart een eigenschap die vaak wordt gemist. Elk meetartefact dat de MCV verschuift, verschuift uw hematocriet mee. Referentiewaarden verschillen per laboratorium en per meetmethode. Star-shl publiceert voor de bepaling hematocriet (code BH01, EDTA-bloed) de onderstaande waarden. Als bron noemt het laboratorium het Handboek medische laboratoriumdiagnostiek. <table><thead><tr><th>Groep</th><th>Referentiewaarde (l/l)</th></tr></thead><tbody><tr><td>Man</td><td>0,40 – 0,50</td></tr><tr><td>Vrouw</td><td>0,35 – 0,45</td></tr><tr><td>Kind 1 – 5 jaar</td><td>0,35 – 0,45</td></tr><tr><td>Kind 5 – 10 jaar</td><td>0,36 – 0,47</td></tr><tr><td>Kind 10 – 15 jaar</td><td>0,38 – 0,49</td></tr></tbody></table> Kinderen hebben dus een andere band dan volwassenen. Pasgeborenen liggen daar in de eerste maanden nog ruim boven. Houd daarom altijd het bereik aan dat op uw eigen uitslag staat. Tussen hematocriet en hemoglobine bestaat een bruikbare vuistregel. Het hematocrietpercentage ligt ongeveer op drie maal het hemoglobine in g/dl. Nederland rapporteert hemoglobine echter in mmol/l. Reken dan eerst om: mmol/l maal 1,61 geeft g/dl. Wijkt de verhouding daarna sterk af, dan is dat zelf een aanwijzing.
Leefstijltips
De grootste winst zit in de omstandigheden rond de meting zelf. Drink op de dag van de afname gewoon wat u normaal drinkt. Wie uitgedroogd op de prikstoel zit, krijgt een uitslag die zijn vochtbalans beschrijft in plaats van zijn bloed. Roken is de best beïnvloedbare oorzaak van een structureel verhoogde waarde. Koolmonoxide bezet een deel van de hemoglobine, waarop het lichaam de aanmaak opvoert. Na stoppen daalt de waarde geleidelijk, omdat rode bloedcellen ongeveer 120 dagen meegaan. Reken dus op maanden, niet op weken. Onbehandelde slaapapneu werkt langs dezelfde route. Herkent u zich in luid snurken, adempauzes en slaperigheid overdag, bespreek dat dan met uw huisarts. Het is een van de vaakst gemiste oorzaken van een blijvend hoge waarde. Aan de lage kant helpt de voeding vooral via de bouwstenen. IJzer, vitamine B12 en foliumzuur zijn nodig om rode bloedcellen te maken. Een gevarieerd voedingspatroon dekt die behoefte meestal. Neem geen supplementen op eigen initiatief bij een lage waarde. Zonder aangetoond tekort helpt het niet, en ijzer stapelt in het lichaam. Beweging tot slot verbetert de bloedsomloop, maar verhoogt uw hematocriet waarde niet. Bij duurtraining daalt de waarde zelfs licht door plasmavolume-expansie. Dat is een gunstige aanpassing en geen tekort.
Hormonen
6Wat Het Meet
Deze test meet de totale hoeveelheid testosteron in uw bloed, uitgedrukt in nmol/l. Dit omvat zowel testosteron gebonden aan eiwitten zoals SHBG en albumine, als de kleine fractie vrij, ongebonden testosteron dat direct beschikbaar is voor gebruik.
Leefstijltips
Regelmatige krachttraining, voldoende slaap, stressmanagement en een uitgebalanceerd dieet met voldoende zink en vitamine D kunnen gezonde testosteronwaarden ondersteunen. Het beperken van alcoholconsumptie kan ook gunstig zijn. Raadpleeg uw zorgverlener voor persoonlijk advies.
Wat Het Meet
Deze test meet de fractie testosteron die niet gebonden is aan eiwitten zoals SHBG of albumine. Vrij testosteron vertegenwoordigt ongeveer 1-3% van het totale testosteron maar is de meest biologisch actieve vorm. Uw zorgverlener kan dit vergelijken met totaal testosteron.
Bij Lage Waarden
Sommige mensen ervaren aanhoudende vermoeidheid, verminderde spiermassa, somberheid, verminderd libido of concentratieproblemen bij laag vrij testosteron. Gewichtstoename en verminderde botdichtheid kunnen ook wijzen op onvoldoende biologisch beschikbaar testosteron. Een zorgverlener kan uw klachten beoordelen.
Leefstijltips
Regelmatige krachttraining, voldoende slaap, stressbeheersing en een gezond lichaamsgewicht kunnen gezonde testosteronwaarden ondersteunen. Voldoende inname van zink en vitamine D kan ook positief bijdragen. Bespreek suppletie of ingrijpende leefstijlveranderingen altijd met uw zorgverlener.
Wat Het Meet
SHBG is een eiwit dat in de lever wordt gemaakt. De volledige naam is geslachtshormoonbindend globuline. In het Engels heet het sex hormone binding globulin, en die naam beschrijft precies wat het doet. Het bindt geslachtshormonen en vervoert ze door het bloed. SHBG bindt niet alle hormonen even sterk. Testosteron wordt stevig gebonden, oestradiol duidelijk losser. Hormoon dat aan SHBG vastzit, is niet actief. Het kan de cel niet in en doet op dat moment niets. Alleen het vrije deel, plus het losjes aan albumine gebonden deel, is beschikbaar voor de weefsels. Daarom meet een SHBG-bepaling niet een hormoon, maar de transportcapaciteit eromheen. Dat onderscheid is belangrijk. SHBG is zelf geen geslachtshormoon en veroorzaakt zelf geen klachten. Het bepaalt wel hoe een hormoonuitslag gelezen moet worden. De uitslag wordt uitgedrukt in nanomol per liter (nmol/l). De referentiewaarden hieronder komen van de fabrikant van de Roche Elecsys-bepaling. Zij zijn afgeleid van 415 mannen en 343 vrouwen. Het cohort bestond uit gezonde volwassenen zonder overgewicht, niet zwanger, en zonder anticonceptie of relevante medicatie. <table><thead><tr><th>Groep</th><th>Referentiewaarde</th></tr></thead><tbody><tr><td>Man, 20-49 jaar</td><td>18,3 – 54,1 nmol/l</td></tr><tr><td>Man, 50 jaar en ouder</td><td>20,6 – 76,7 nmol/l</td></tr><tr><td>Vrouw, 20-49 jaar</td><td>32,4 – 128 nmol/l</td></tr><tr><td>Vrouw, 50 jaar en ouder</td><td>27,1 – 128 nmol/l</td></tr></tbody></table> Let op de leeftijdsgrens in beide kolommen. SHBG is bij beide geslachten leeftijdsgebonden, en bij mannen stijgt de waarde met de jaren. De bovengrens voor mannen loopt daardoor van 54,1 op naar 76,7 nmol/l. Wie een uitslag van een oudere man tegen de jongere band legt, leest een normale waarde als verhoogd. De referentiewaarden verschillen bovendien per laboratorium en per analyseplatform. Dat is bij SHBG geen detail: verschillende laboratoria hanteren merkbaar andere banden. Houd daarom altijd de referentiewaarden aan die op uw eigen labverslag staan.
Bij Hoge Waarden
Ook een hoge SHBG geeft op zichzelf geen klachten. Wat telt, is het effect op het vrije hormoon en de oorzaak erachter. Bij een hoge SHBG zit een groter deel van het testosteron gebonden. Het vrij testosteron daalt daardoor, terwijl de totale waarde juist normaal of zelfs hoog oogt. Iemand kan dus klachten hebben die bij weinig werkzaam testosteron passen, met een geruststellende totaaluitslag op papier. De meest voorkomende oorzaken zijn goed te achterhalen. Orale oestrogenen verhogen SHBG duidelijk, dus de combinatiepil en orale hormoontherapie; toediening via de huid doet dat niet. Een snel werkende schildklier verhoogt het eveneens. Verder levercirrose, anorexia en langdurig sterk verlaagde energie-inname. En SHBG stijgt met de leeftijd, vooral bij mannen. Een verhoogde SHBG is daarom zelden de conclusie. Het is de aanwijzing dat het vrij testosteron berekend moet worden voordat er iets zinnigs over de hormoonstatus te zeggen valt.
Leefstijltips
SHBG is geen waarde die u rechtstreeks bijstuurt. Het is een afspiegeling van uw stofwisseling, uw schildklierfunctie, uw leverfunctie en uw medicatie. Wie de SHBG wil zien veranderen, verandert die onderliggende situatie. De sterkste aangrijpingspunten liggen bij een verlaagde SHBG. Een verlaagde SHBG hangt vooral samen met overgewicht en insulineresistentie, via een chronisch verhoogd insulinegehalte. Verbetering van de insulinegevoeligheid gaat in de regel samen met een stijgende SHBG. Gewichtsverlies, meer beweging en meer spiermassa werken alle drie op diezelfde route. Alcohol en leververvetting zijn een tweede aangrijpingspunt. SHBG wordt in de lever gemaakt, dus de leverfunctie doet ertoe. Aan de andere kant staan factoren die u niet als leefstijl moet behandelen. Een verhoogde SHBG door de pil of door orale hormoontherapie is een normaal en verwacht effect van dat middel. Dat is geen probleem dat opgelost moet worden. Verander nooit zelf een voorgeschreven medicijn om een bloedwaarde te beïnvloeden. Bespreek dat altijd eerst met uw arts. Een enkele SHBG-uitslag zegt bovendien minder dan de richting over meerdere metingen. Wie iets verandert, meet het beste opnieuw na enkele maanden, in dezelfde omstandigheden en bij voorkeur in hetzelfde laboratorium.
Wat Het Meet
Deze test meet de concentratie luteïniserend hormoon in uw bloed. LH wordt geproduceerd door de voorkwab van de hypofyse en werkt samen met FSH om het voortplantingssysteem te reguleren, inclusief gonadale steroïdproductie en gameetrijping.
Leefstijltips
Het handhaven van een gezond gewicht, stressbeheersing en het waarborgen van voldoende slaap kunnen evenwichtige LH-waarden ondersteunen. Extreme lichaamsbeweging of zeer laag lichaamsvet kan soms de hypofyse-hormoonproductie verstoren. Raadpleeg uw zorgverlener voor begeleiding.
Wat Het Meet
Deze test meet de concentratie follikelstimulerend hormoon in uw bloed. FSH wordt afgegeven door de hypofyse en stimuleert de eierstokken om eicellen te produceren of de testes om zaadcellen aan te maken. Uw zorgverlener kan FSH samen met LH en geslachtshormonen interpreteren.
Leefstijltips
Een gezond gewicht, stressbeheersing en voldoende voeding kunnen een gezonde hypofysefunctie en FSH-regulatie ondersteunen. Het vermijden van overmatige lichaamsbeweging die de hormonale balans kan verstoren is ook belangrijk. Bespreek zorgen over uw voortplantingsgezondheid altijd met uw zorgverlener.
Wat Het Meet
Deze test meet de concentratie estradiol (E2) in uw bloed. Estradiol wordt voornamelijk aangemaakt door de eierstokken bij vrouwen en in kleinere hoeveelheden door de testes en bijnieren bij mannen. Uw zorgverlener kan dit resultaat samen met andere hormoonwaarden beoordelen.
Leefstijltips
Een gezond gewicht, regelmatige lichaamsbeweging en een uitgebalanceerd dieet rijk aan vezels en kruisbloemige groenten kunnen een gezond oestrogeenmetabolisme ondersteunen. Beperking van alcoholgebruik en stressbeheersing kunnen ook bijdragen aan hormonale balans. Bespreek veranderingen altijd met uw zorgverlener.
Tumormarkers
1Wat Het Meet
PSA meet de totale bloedconcentratie van prostaatspecifiek antigeen, een serine-protease-enzym dat bijna uitsluitend door prostaatcellen wordt geproduceerd. Verhoogd bloed-PSA kan een groter prostaatvolume, ontsteking of verhoogde cellulaire permeabiliteit weerspiegelen.
Leefstijltips
Een gezond gewicht, regelmatige lichaamsbeweging, een dieet rijk aan groenten en fruit (met name tomaten met lycopeen) en het beperken van rood en bewerkt vlees kunnen de prostaatgezondheid ondersteunen. Bespreek prostaatgezondheidszorgen altijd met uw zorgverlener.
Beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts
Dit rapport is opgesteld door een BIG-geregistreerde arts. Het vervangt geen persoonlijk medisch consult. Raadpleeg bij vragen altijd uw huisarts.