Gdy parze trudno jest począć dziecko, uwaga często skupia się na kobiecie. Tymczasem czynnik męski przyczynia się do około 40–50% wszystkich przypadków niepłodności. Zrozumienie i wspieranie męskiej płodności jest równie ważne jak płodność kobiety.
Na czym polega męska płodność
Męska płodność zależy od:
- Produkcji plemników: jądra muszą wytwarzać zdrowe plemniki
- Transportu plemników: plemniki muszą móc przemieszczać się przez drogi rodne
- Równowagi hormonalnej: FSH, LH i testosteron muszą pozostawać we właściwej równowadze
- Funkcji seksualnych: erekcja i wytrysk muszą przebiegać prawidłowo
Kluczowe hormony dla męskiej płodności
FSH (hormon folikulotropowy)
FSH pobudza jądra do produkcji plemników:
- niski poziom FSH może wskazywać na problemy z przysadką
- wysoki poziom FSH może sugerować zaburzenia czynności jąder
LH (hormon luteinizujący)
LH pobudza produkcję testosteronu w komórkach Leydiga:
- prawidłowy poziom LH jest niezbędny do produkcji testosteronu i plemników
Testosteron
Choć wysoki testosteron często kojarzy się z płodnością, zarówno zbyt wysoki, jak i zbyt niski poziom może upośledzać produkcję plemników:
- naturalny testosteron wspiera płodność
- testosteron egzogenny (TRT) w rzeczywistości hamuje produkcję plemników
Prolaktyna
Podwyższona prolaktyna może hamować FSH i LH, co wpływa na płodność:
- do przyczyn należą stres, niektóre leki i zaburzenia przysadki
Czynniki wpływające na jakość nasienia
Ekspozycja na ciepło
Jądra znajdują się poza jamą ciała, ponieważ produkcja plemników wymaga niższej temperatury:
- warto unikać gorących kąpieli, sauny i trzymania laptopa na kolanach
- nosić luźną bieliznę
- unikać długotrwałego siedzenia
Czynniki stylu życia
- Palenie: obniża liczbę, ruchliwość i prawidłową budowę plemników
- Alkohol: intensywne picie obniża testosteron i pogarsza jakość nasienia
- Marihuana: wiązana z obniżoną liczbą plemników
- Otyłość: podnosi poziom estrogenu i obniża testosteron
- Stres: przewlekły stres zaburza równowagę hormonalną i jakość nasienia
Toksyny środowiskowe
- pestycydy i chemikalia (BPA, ftalany)
- metale ciężkie
- narażenie na promieniowanie
Jak wspierać męską płodność
Dieta
Warto postawić na produkty bogate w przeciwutleniacze:
- kolorowe warzywa i owoce
- kwasy tłuszczowe omega-3 (ryby, orzechy włoskie)
- produkty bogate w cynk (ostrygi, wołowina, pestki dyni)
- źródła kwasu foliowego (zielone warzywa liściaste, rośliny strączkowe)
Suplementy
Opcje poparte badaniami:
- Cynk: niezbędny do produkcji plemników
- Selen: przeciwutleniacz chroniący plemniki
- Koenzym Q10: może poprawiać ruchliwość plemników
- Witamina D: jej niedobór wiąże się z gorszą jakością nasienia
- Omega-3: wspierają zdrowie błon komórkowych plemników
Aktywność fizyczna
Umiarkowany wysiłek poprawia płodność:
- trening siłowy podnosi poziom testosteronu
- warto unikać nadmiernego treningu wytrzymałościowego (może obniżać testosteron)
- utrzymanie prawidłowej masy ciała ma znaczenie
Sen
7–9 godzin dobrej jakości snu wspiera produkcję hormonów i zdrowie plemników.
Kiedy wykonać badania
Badania płodności warto rozważyć, jeśli:
- starania o ciążę trwają 12 miesięcy (lub 6 miesięcy, gdy partnerka ma ponad 35 lat)
- występują znane czynniki ryzyka
- istnieje potrzeba proaktywnego poznania własnego potencjału płodności
Badania krwi pozwalają ocenić hormony, a badanie nasienia – liczbę, ruchliwość i budowę plemników.
Autor
