MCV bij mannen: een waarde van 89, te laag of te hoog

De MCV, voluit mean corpuscular volume, is het gemiddelde volume van één rode bloedcel, uitgedrukt in femtoliter (fl). De waarde komt uit het volledig bloedbeeld en zegt iets anders dan het hemoglobine: hemoglobine vertelt hoeveel zuurstofdragend eiwit u heeft, de MCV vertelt hoe groot de cellen zijn die dat eiwit vervoeren. Die twee horen bij elkaar. Een laag hemoglobine zonder MCV is een uitslag zonder richting; met de MCV erbij valt bloedarmoede uiteen in drie sporen: microcytair onder de 80 fl (kleine cellen), normocytair tussen 80 en 100 fl, en macrocytair boven de 100 fl (grote cellen).

De referentiewaarde op deze pagina loopt van 80 tot 100 fl en is bewust niet naar geslacht opgesplitst, dus voor mannen gelden dezelfde grenzen als voor iedereen. Wat wel verschilt, is wat een afwijking betekent. De tabel hieronder leest een concrete waarde af tegen wat die voor een volwassen man zegt, en tegen de vraag die een arts daar meestal op laat volgen.

Eén voorbehoud geldt bij elke MCV: het is een gemiddelde, geen beschrijving van de spreiding. Heeft u tegelijk een groep kleine en een groep grote cellen, dan heffen die elkaar in het gemiddelde op en rolt er een keurig getal uit. Daarom wordt de MCV altijd samen met de RDW gelezen, de maat voor het verschil in celgrootte. Een normale MCV met een verhoogde RDW is een ander verhaal dan een normale MCV met een normale RDW.

Voor een man is een MCV die te laag is zelden een uitslag om schouderophalend voorbij te laten gaan. Het lichaam van een volwassen man kent geen normale route waarlangs met enige regelmaat bloed verdwijnt. Raakt de ijzervoorraad toch leeg, dan is dat ijzer ergens gebleven. Daarom is de combinatie van een MCV onder de 80 fl en een laag ferritine bij een man geen detail dat u met een supplement afsluit, maar een uitslag die een verklaring verdient.

De vraag die een arts in die situatie standaard stelt, gaat over het maag-darmkanaal: dat is bij mannen de plek waar het vaakst langzaam en onopgemerkt bloed verloren gaat. Dat is nadrukkelijk geen diagnose en meestal ook geen reden tot schrik. Een te lage inname, een verminderde opname of bloedverlies om een al bekende reden verklaren het vaak al. Maar het is wel het gesprek dat u met uw huisarts hoort te voeren voordat u zelf aan de ijzertabletten gaat. IJzer slikken zonder de oorzaak te kennen doet namelijk twee dingen tegelijk: het maakt uw ijzerwaarden mooier en het maakt de vraag waar het ijzer bleef onzichtbaar.

Aan de andere kant van de schaal staat alcohol. Regelmatig alcoholgebruik verhoogt de MCV rechtstreeks en dosisafhankelijk, dus zonder dat er sprake hoeft te zijn van een vitamine B12-tekort. Dat is geen morele kwestie maar een meetkwestie, en er zit één vervelende eigenschap aan: traagheid. Nadat u mindert of stopt, zakt de MCV pas op de tijdschaal waarop rode bloedcellen worden vervangen, tot ongeveer drie maanden.

Voor een man die zijn bloedwaarden jaar op jaar bijhoudt, is dat een stille verstoring. U vergelijkt dan niet alleen uw gezondheid van vorig jaar met die van dit jaar, maar ook uw drinkgedrag in het kwartaal vóór elke prik. Wie zijn eigen cijfers serieus neemt, noteert dat er eerlijk bij.

En dan het punt dat bij elke uitslag geldt: een normale MCV sluit een tekort niet uit. Bij een gecombineerd tekort, ijzer én vitamine B12 of foliumzuur, bestaan er tegelijk kleine en grote cellen, en die middelen elkaar uit tot een keurige waarde tussen 80 en 100 fl. De RDW, de maat voor het verschil in celgrootte, is in dat scenario meestal wel verhoogd. Een normale MCV is dus geruststellend, maar het is geen bewijs.

De MCV wordt bijna nooit los aangevraagd; hij zit standaard in het volledig bloedbeeld. Laat dat beeld prikken wanneer u langer dan een paar weken ongewoon moe bent, merkbaar minder energie heeft dan u gewend was, of wanneer een eerdere uitslag een laag hemoglobine liet zien zonder dat duidelijk werd waardoor. Is uw MCV te laag, dan hoort ferritine in dezelfde aanvraag thuis; is hij te hoog, dan horen vitamine B12 en de schildklierwaarden erbij.

Timing bepaalt hoe bruikbaar de uitslag is, en daar spelen twee dingen. Ten eerste zwellen rode bloedcellen in een EDTA-buis als het monster lang blijft staan. Een buis die pas na 24 uur wordt geanalyseerd geeft een kunstmatig verhoogde MCV, en een verlaagde MCHC. Een op zichzelf staande, licht verhoogde MCV bij een verder normaal bloedbeeld is daarom eerst een vraag over het monster en pas daarna een klinische vraag. Ten tweede: bent u net begonnen met ijzer of vitamine B12, dan maakt uw beenmerg in de eerste weken veel jonge, grote cellen aan, en dat tilt de MCV tijdelijk op. Wacht met hercontroleren tot die golf voorbij is, anders meet u de reactie op de behandeling in plaats van uw uitgangswaarde.