Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

ASAT en alcohol: wat de verhouding met ALAT zegt

In levercellen zit ASAT volgens de NVKC vooral in de mitochondriën, de kleine energiecentrales binnen de cel. ASAT is een enzym dat cellen een stof helpt omzetten in een andere, en het komt ook voor in hart- en skeletspieren.

Bij schade aan lever- of spiercellen komt ASAT in het bloed, en bij ernstiger leverschade wordt het volgens de NVKC groter dan ALAT. Hoeveel ASAT er in het bloed is, is alleen met bloedonderzoek vast te stellen.

Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U leggen de bovengrens bij volwassen mannen op 35 U/l (units per liter) en bij volwassen vrouwen op 31 U/l. Een ASAT die 2 keer zo hoog is als ALAT of meer, moet een arts volgens een overzichtsartikel uit 2017 sterk aan leverschade door alcohol doen denken.

Beoordeling door arts inbegrepen

ASAT is een enzym uit lever- en spiercellen dat in het bloed komt als die cellen beschadigd raken. Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U hanteren voor volwassenen dezelfde bovengrens: 35 U/l voor mannen en 31 U/l voor vrouwen.

  • Bij geringe leverschade is ALAT volgens de NVKC groter dan ASAT; bij ernstiger schade aan de levercellen is ASAT groter.
  • Hemolyse, het kapotgaan van rode bloedcellen, geeft volgens Star-SHL een vals verhoogde uitslag, omdat de ASAT-concentratie in een rode bloedcel ongeveer 10 keer hoger is dan in serum.
  • ASAT wordt volgens de NVKC meestal samen met ALAT, alkalische fosfatase en bilirubine bepaald.

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
14 53 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
Man · 1–5 jaar 24–53 u/l
24 53
Man · 6–12 jaar 19–42 u/l
19 42
Man · 13–18 jaar 14–39 u/l
14 39
Man · 19 jaar en ouder 14–43 u/l
14 43
14 53 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat Nederlandse laboratoria hanteren

Referentiewaarden per groep, in u/l
Star-shl · Man 0–35 U/l
0 35
Unilabs · Man · 19 jaar en ouder 0–35 U/l
0 35
Certe · Man · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 35 U/L
35
Diagnostiek voor U · Man · een grens, geen bereik < 35 U/L
35
0 38,5 u/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wat deze test meet

De ASAT-test meet de hoeveelheid aspartaataminotransferase in het bloed in units per liter (U/l), en de waarde wordt meestal naast ALAT gelezen. De verhouding tussen ASAT en ALAT geeft volgens de NVKC informatie over de ernst van een leverafwijking.

Een Britse richtlijn uit 2018 noemt ALAT de meer leverspecifieke waarde, maar ASAT bij alcoholgerelateerde leverziekte mogelijk de gevoeligere aanwijzing voor leverschade.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): waarom deze waarde ertoe doet

Bij leverschade door alcohol stijgt ASAT volgens een overzichtsartikel uit 2017 sterker dan ALAT, en dat artikel geeft daar twee verklaringen voor. De meeste mensen met chronisch alcoholmisbruik hebben volgens dat artikel een tekort aan pyridoxaal-5-fosfaat, een vorm van vitamine B6 die nodig is om ALAT en ASAT aan te maken, en dat tekort remt de aanmaak van ALAT sterker dan die van ASAT.

Daarnaast stimuleert alcohol volgens hetzelfde artikel zelf de aanmaak en het vrijkomen van ASAT uit de mitochondriën, waardoor de verhouding ASAT/ALAT stijgt.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Volledig Metabool Onderzoek · €149,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): zo bereid je je voor

  1. Geen zware training vooraf

    Nodig

    Doe in de 48 uur vóór de afname geen zware training, lange duurinspanning of iets waarvan je buiten adem raakt. Gewoon wandelen mag.

  • Water drinken mag altijd. Drink vooraf gewoon, dat maakt het prikken makkelijker.
  • Neem je medicijnen gewoon in, tenzij je eigen arts iets anders heeft gezegd.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): wanneer is meten zinvol?

Overmatig alcoholgebruik staat bij de NVKC tussen de oorzaken van leveraandoeningen, en ASAT wordt volgens de NVKC aangevraagd bij een vermoeden van leverschade. Volgens Thuisarts laat de huisarts levertests onder meer doen als iemand al een tijd te veel alcohol drinkt.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage ASAT bij volwassen mannen telt bij Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U niet als afwijking, omdat de volwassen ondergrens daar 0 U/l is of ontbreekt.

Hoge waarden

Bij een alcoholische leverontsteking is ASAT volgens een overzichtsartikel uit 2017 meestal maar matig verhoogd: ASAT komt dan zelden boven 8 tot 10 keer de bovengrens, en ALAT zelden boven 5 keer. Bij een ernstige acute alcoholische leverontsteking kan het bilirubine volgens dat artikel wel flink stijgen.

Is ASAT hoger dan ALAT, dan past dat volgens de NVKC ook bij schade aan hart- of skeletspieren, dus een hoge verhouding wijst niet alleen op alcohol.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Zwangerschap

    Tijdens een zwangerschap kan ASAT lager zijn.

Wat de waarde verhoogt

  • Leverontsteking (hepatitis)

    Bij een leverontsteking, al dan niet door een virus, kan ASAT maanden verhoogd blijven.

  • Overmatig alcoholgebruik

    Alcohol kan de lever beschadigen, waarna ASAT uit de levercellen in het bloed komt.

  • Geneesmiddelen

    Sommige geneesmiddelen kunnen leverschade geven en zo ASAT verhogen.

  • Spierschade

    ASAT zit ook in hart- en skeletspieren; bij spierschade is ASAT hoger dan ALAT.

  • Kapotte rode bloedcellen in de buis

    Een rode bloedcel bevat ongeveer 10 keer zoveel ASAT als serum, dus bloed dat in de buis is beschadigd geeft een vals verhoogde uitslag.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): leefstijl en deze waarde

Bij een verhoogde ASAT door alcohol adviseert Thuisarts een tijd te stoppen met drinken; na een paar weken kan de huisarts dan controleren of de levertests beter zijn. Volgens een overzichtsartikel uit 2017 kunnen bij leverschade door alcohol ook andere aandoeningen meespelen die de lever beschadigen, zoals chronische hepatitis B of C, overgewicht en diabetes.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): veelgestelde vragen

Wat voegt gamma-GT toe aan ASAT bij alcohol?

Samen met een verhouding ASAT/ALAT boven 2 wijst een gamma-GT boven 2 keer de normale waarde volgens een overzichtsartikel uit 2017 sterk op leverschade door alcohol. Gamma-GT alleen is volgens dat artikel een gevoelige maar niet-specifieke maat voor leverschade, die op zichzelf geen leverschade door alcohol kan aantonen.

Waarom is een CK-test beter voor spierschade dan ASAT?

Creatinekinase (CK) wijst volgens de NVKC spierschade specifieker aan dan ASAT, en daarom gebruiken artsen ASAT vrijwel niet voor spierschade.

ASAT (Aspartaat-aminotransferase): bronnen

  1. den Elzen WPJ, Brouwer N, Thelen MH, Le Cessie S, Haagen I-A, Cobbaert CM. NUMBER: standardized reference intervals in the Netherlands using a 'big data' approach. Clin Chem Lab Med 2018;57(1):42-56. (opgehaald 2026) doi.org
  2. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  3. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  4. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  5. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  6. NVKC, Alles over testen: ASAT, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Hart en vaten

Volledig Metabool Onderzoek

Uitgebreid metabool panel: elektrolyten, nieren, lever, glucose, HbA1c en eiwit.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) Calcium Alkalische Fosfatase ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Bilirubine Totaal Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Glucose (Nuchter) Bicarbonaat Chloride Natrium Kalium Albumine Totaal Eiwit Bilirubine Direct Bilirubine (indirect)
€149,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

ASAT (Aspartaat-aminotransferase)

€9,-