Snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) bij mannen: klachten en oorzaken

Je hart bonkt af en toe zonder reden, je bent prikkelbaar, je valt af terwijl je juist meer eet, en ’s nachts lig je klaarwakker. Het voelt alsof je motor in een te hoge versnelling staat en je hem niet terug kunt schakelen. Dat gevoel, alles staat aan, is typisch voor een snelle schildklier.

Een snelle schildklier komt minder vaak voor dan een trage, en bij mannen zelfs nog wat minder. Juist daarom wordt er bij mannen niet altijd meteen aan gedacht, terwijl de klachten flink in je leven kunnen ingrijpen.

Wat is een snelle schildklier?

Een snelle schildklier, medisch hyperthyreoïdie, betekent dat je schildklier te veel hormoon aanmaakt. Je stofwisseling schiet omhoog, en je lichaam verbruikt energie alsof je voortdurend aan het sprinten bent, ook als je stilzit.

In je bloed zie je dat meestal terug als een verlaagde TSH met een verhoogd vrij T4 of vrij T3. Je hypofyse knijpt de TSH af omdat er al te veel schildklierhormoon is.

Het tempo waarmee dit ontstaat verschilt per persoon. Bij de een sluipt het er over maanden in, bij de ander gaat het in weken. Daardoor is het beeld niet altijd even makkelijk te herkennen, ook niet voor jezelf.

Welke klachten geeft het bij mannen?

De klachten zijn vaak het spiegelbeeld van een trage schildklier. Waar je bij traag afremt, ga je bij snel juist te hard. Het lichaam staat als het ware constant onder spanning.

Veelvoorkomende signalen zijn hartkloppingen of een snelle hartslag, onrust en prikkelbaarheid, ongewild gewichtsverlies ondanks normale eetlust, overmatig zweten, trillende handen en slecht slapen. Bij mannen kan ook je seksuele functie eronder lijden, iets wat in de meeste informatie onderbelicht blijft.

Wat het bij mannen extra verwarrend maakt, is dat onrust en prikkelbaarheid al snel aan werkdruk of stress worden toegeschreven. Je denkt dat je gewoon te veel hooi op je vork hebt, terwijl je lichaam eigenlijk een lichamelijk signaal afgeeft dat aandacht verdient.

Wat zijn de oorzaken?

De bekendste oorzaak van een snelle schildklier is de ziekte van Graves, een auto-immuunziekte waarbij je afweer je schildklier juist aanjaagt in plaats van afremt. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld actieve schildklierknobbels.

Omdat Graves een auto-immuunoorzaak is, kan een arts naast je schildklierwaarden ook specifieke antistoffen laten bepalen. Het panel voor de ziekte van Graves is daarop gericht.

Hyper of hypo: wat is het verschil?

Omdat de twee elkaars tegenpolen zijn, helpt het om ze naast elkaar te zien. De onderstaande tabel zet de kern op een rij, zodat je sneller begrijpt welke kant je uitslag op wijst.

Wil je de trage kant verder uitlezen, dan kun je terecht bij ons stuk over de trage schildklier. En wil je weten wat je TSH-getal precies betekent, lees dan over de TSH-waarde.

Hoe wordt een snelle schildklier behandeld?

Een snelle schildklier wordt op verschillende manieren behandeld, afhankelijk van de oorzaak en je situatie. Vaak start een arts met medicijnen die de aanmaak van schildklierhormoon afremmen, zodat je lichaam weer tot rust komt.

In andere gevallen komen behandelingen met radioactief jodium of, minder vaak, een operatie in beeld. Welke route het beste past, bepaalt een specialist samen met jou. Het is dus echt geen kwestie van zelf wat proberen.

Belangrijk om te weten: een onbehandelde snelle schildklier kan op den duur je hart en je botten belasten. Juist daarom is het zo zinvol om klachten op tijd te laten onderzoeken, ook al voelen ze in het begin misschien onschuldig.

Wanneer naar de huisarts?

Hartkloppingen, fors gewichtsverlies of aanhoudende onrust zijn klachten die je niet moet laten lopen. Volgens Thuisarts.nl is het verstandig om bij dit soort klachten je schildklier te laten controleren, omdat een onbehandelde snelle schildklier op je hart en botten kan ingrijpen.

Je huisarts kan je schildklier beoordelen, en wil je zelf een eerste beeld, dan kan een bloedtest helpen. Bespreek een afwijkende uitslag altijd met een arts, en bel bij acute, heftige klachten zoals plotselinge hevige hartkloppingen direct met een arts of 112.

Bronnen

1. NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap). NHG-Standaard Schildklieraandoeningen.
2. Thuisarts.nl. Ik heb een te snel werkende schildklier.

Disclaimer

Caliberhealth werkt met BIG-geregistreerde artsen die je bloedresultaten beoordelen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen vervanging voor medisch advies van een huisarts of specialist. Een bloedtest is een hulpmiddel, geen diagnose op zichzelf. Bij ernstige of aanhoudende klachten: neem contact op met je huisarts, of bel bij spoed 112.