Je plast slecht en je stoelgang loopt ook niet lekker. Dat voelt als één probleem, en dat is logisch: alles zit daar dicht op elkaar.
Er is inderdaad een verband. Alleen loopt het de andere kant op dan bijna iedereen aanneemt.
Kan een vergrote prostaat darmklachten geven?
Nauwelijks. Een vergrote prostaat groeit naar binnen, richting je plasbuis, en dat is precies waarom je plasklachten krijgt. Hij groeit niet zo dat hij je endeldarm afknelt. Verstopping, buikpijn of een veranderd ontlastingspatroon komen dus zelden door de prostaat zelf.
De verwarring is begrijpelijk. Je prostaat is via je endeldarm te voelen, en dat is precies hoe een arts hem onderzoekt. Alles ligt daar tegen elkaar aan.
Maar naast elkaar liggen is niet hetzelfde als op elkaar drukken.
Waarom je darm wél invloed heeft op je plassen
Je endeldarm ligt direct achter je blaas. Zit hij vol, dan neemt hij ruimte in en drukt hij tegen de blaas en de blaashals aan. Dat maakt aandrang sterker, verkleint de gevoelsmatige capaciteit van je blaas en maakt het legen moeilijker. Chronische verstopping kan je plasklachten dus meetbaar verergeren.
Dit is de kern van dit artikel. Niet je prostaat verpest je darm, maar je darm verpest je plassen.
En dat is goed nieuws, want aan verstopping kun je iets doen.
De bekkenbodem, die allebei bedient
Er is nog een gedeelde speler: je bekkenbodem. Die spiergroep regelt zowel je plassen als je ontlasting. Staat hij chronisch aangespannen, dan kun je moeilijk plassen én moeilijk poepen, terwijl er in geen van beide systemen iets kapot is.
Bij chronisch bekkenpijnsyndroom is spierspanning in de bekkenbodem een erkende factor, naast zenuwprikkeling en stress (Polackwich, 2016). Jarenlang hard persen op de wc helpt daar niet bij.
Een bekkenfysiotherapeut is bij dit soort klachten vaak nuttiger dan nog een pot supplementen.
| Wat je merkt | Wat er waarschijnlijk speelt | Waar je begint |
|---|---|---|
| Zwakke straal en vaak plassen, ontlasting normaal. | Goedaardige prostaatvergroting. | Scoor de IPSS in de prostaatgids en ga langs de huisarts. |
| Harde ontlasting, persen, en je plasklachten zijn erger op die dagen. | Verstopping die mechanisch tegen je blaas duwt. | Vezels, vocht en beweging. Vaak verbetert het plassen mee. |
| Moeilijk plassen én moeilijk poepen, gevoel van niet leeg zijn bij beide. | Een overactieve of slecht ontspannende bekkenbodem. | Vraag je huisarts naar bekkenfysiotherapie. |
| Verstopping die begon na nieuwe medicatie. | Bijwerking, bijvoorbeeld van blaasdempende middelen. | Overleg met je huisarts of apotheek. Stop niet zelf. |
| Bloed bij de ontlasting, of een blijvend veranderd patroon. | Iets dat los staat van je prostaat en beoordeeld moet worden. | Maak snel een afspraak. Niet afwachten. |
Die laatste rij is de enige waar haast bij zit. Bloed bij de ontlasting of een ontlastingspatroon dat weken blijft veranderen hoort altijd bij de huisarts, ongeacht wat je prostaat doet. De Maag Lever Darm Stichting is daar duidelijk over.
Neem twee mannen van 60 met een even grote prostaat. De één eet 30 gram vezels per dag en gaat elke ochtend naar de wc. De ander is chronisch verstopt, en juist hij scoort 6 punten hoger op de IPSS.
Zelfde prostaat. Andere darm. Andere klachten.
Ik vind dit de meest onderschatte oorzaak van plasklachten bij mannen, en de goedkoopste om te testen.
Kan medicatie tegen plasklachten je darm raken?
Ja, en dat wordt vaak over het hoofd gezien. Middelen die een overactieve blaas dempen (anticholinergica) remmen ook je darmbewegingen. Verstopping is bij die groep een bekende bijwerking. Het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt dat gewoon.
De gebruikelijke middelen tegen een vergrote prostaat, alfablokkers en 5-alfareductaseremmers, doen dit niet. Die hebben andere bijwerkingen, vooral op seksueel gebied, en die zetten we op een rij in vergrote prostaat en erectieproblemen.
Ben je verstopt geraakt kort nadat je aan iets nieuws bent begonnen, leg dat naast elkaar. Dat is een vraag voor je apotheek, niet voor een forum.
Wat zegt bloedonderzoek hierover?
Over je darm weinig, over de rest meer. Er is geen bloedwaarde die verstopping of een vergrote prostaat aantoont. Wat bloed wel doet, is verklaringen uitsluiten die je aan de verkeerde kant zou zoeken: een trage schildklier veroorzaakt bijvoorbeeld verstopping én vermoeidheid, en een ontregelde bloedsuiker geeft juist vaak plassen.
- TSH: een traag werkende schildklier is een klassieke, goed behandelbare oorzaak van verstopping.
- Glucose en HbA1c: vaak plassen kan van je bloedsuiker komen in plaats van je prostaat. Zie bloedsuiker bij mannen.
- PSA en kreatinine: horen bij het prostaatverhaal, niet bij het darmverhaal.
De prostaatgezondheid check meet die waarden in één afname. Bespreek een afwijkende uitslag met je huisarts.
Waar je vandaag mee kunt beginnen
Los eerst je verstopping op, en kijk daarna pas opnieuw naar je plasklachten. Vezels, genoeg drinken overdag en dagelijks bewegen zijn saai advies, maar het Voedingscentrum heeft er niet voor niets een hele pagina aan gewijd.
Veel mannen merken dat hun straal en aandrang meeverbeteren zodra hun darm meewerkt.
Blijft het plassen daarna nog steeds slecht, dan pas je de IPSS toe en maak je een afspraak. Slaap je vooral slecht door nachtelijk plassen, kijk dan bij vaak plassen in de nacht. En denk je bij pijn eerder aan je rug of je bekken, dan hoort prostaatklachten en rugpijn bij dit verhaal.
Bronnen
- Polackwich AS, Shoskes DA. Chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome: a review of evaluation and therapy. Prostate Cancer Prostatic Dis. 2016;19(2):132-138. PMID 26951713.
- Berry SJ, Coffey DS, Walsh PC, Ewing LL. The development of human benign prostatic hyperplasia with age. J Urol. 1984;132(3):474-479. PMID 6206240.
- Barry MJ, Fowler FJ Jr, O'Leary MP, et al. The American Urological Association symptom index for benign prostatic hyperplasia. J Urol. 1992;148(5):1549-1557. PMID 1279218.
- Maag Lever Darm Stichting. Obstipatie (verstopping). mlds.nl
- Voedingscentrum. Vezels. voedingscentrum.nl
- NHG. NHG-Standaard Mictieklachten bij mannen. richtlijnen.nhg.org
Elk bloedtestresultaat bij Caliber bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten altijd met je huisarts.
Auteur
