Leukocyten in urine bij mannen: wat de uitslag aanwijst

De strook toont leukocyten-esterase aan, een enzym uit neutrofiele granulocyten. Die cel is bij een acute ontsteking het talrijkst. De strook meet dus niet de cel, maar het spoor ervan.

Dat verklaart waarom de strook positief kan zijn terwijl het sediment weinig intacte cellen telt. De cellen zijn dan uiteengevallen. Dat is geen meetfout, maar precies waarvoor een enzymveldje bedoeld is.

Bij mannen is de vraag zelden of dit een blaasontsteking is. De vraag is waar de ontsteking zit. De strook onderscheidt dat niet. De plasbuis, de prostaat en de blaas geven alle drie leukocyten in de urine.

De combinatie met de andere velden wijst wel een richting aan:

De uitslag is halfkwantitatief en heeft geen eenheid. De schaal volgt de hoeveelheid enzym, niet de ernst. De combinatie zegt daarom meer dan de score zelf.

Bij mannen is de belangrijkste vraag niet of er ontsteking is, maar waar zij zit. Dat verandert wat de uitslag waard is.

De strook is gevoelig en weinig specifiek. Een positieve uitslag alleen bewijst dus weinig. De combinatie doet het werk.

Een positieve nitriettest is weinig gevoelig maar zeer specifiek. Nitriet ontstaat wanneer darmbacteriën nitraat omzetten. Leukocyten en nitriet in urine samen, bij klachten, maken een bacteriële infectie van de blaas waarschijnlijk.

Leukocyten zonder nitriet is bij mannen het interessantere beeld. Niet elke verwekker zet nitraat om. En juist de verwekkers die dat niet doen, veroorzaken een ontsteking van de plasbuis. Chlamydia en gonorroe geven leukocyten in de urine zonder dat de gewone kweek iets laat groeien.

Dat patroon heet steriele pyurie. Neem een seksueel actieve man met een branderig gevoel en een negatieve kweek. Een soa-test is dan de logische stap. Niet nog een urinetest. Andere verklaringen zijn nierstenen, een prostaatontsteking, en een interstitiële nefritis door medicijnen.

Er is nog een reden om bij mannen niet te snel gerust te zijn. Een urineweginfectie bij een man geldt als gecompliceerd. De oorzaak ligt vaker in de afvoer: een vergrote prostaat, een steen, of onvolledige lediging. Blijft er urine achter, dan krijgen bacteriën in de urine meer kans. En vanuit de blaas kunnen zij via de urineleiders de nieren bereiken.

Met deze strook alleen is dat niet vast te stellen. Een positieve uitslag bij een man is daarom bijna altijd een reden voor verder onderzoek. Ook zonder heftige klachten.

Laat de bepaling doen bij klachten van de urinewegen. Het gaat om pijn of een branderig gevoel bij het plassen. Verder om vaker moeten plassen, aandrang en een zwakke straal. Ook pijn onder in de buik telt mee. Ook bij afscheiding uit de plasbuis hoort deze test thuis, samen met een soa-test.

De manier van opvangen bepaalt de bruikbaarheid. Vang middenstroomurine op: laat de eerste straal doorlopen en vang daarna pas op. Die eerste straal spoelt de bacteriën die via de plasbuis in de blaas komen juist weg. Die zeggen niets over de blaas zelf. Reinig het gebied vooraf. Bij een niet-besneden penis trekt u de voorhuid terug.

Een ochtendmonster is het meest geconcentreerd. Breng het binnen twee uur naar het laboratorium of bewaar het gekoeld.

Vermoedt u een soa, plan de test dan bij het begin van de klachten. Dus niet nadat u al met een kuur bent begonnen. Voor de soa-test zelf is een eerstestraalurine juist wél het aangewezen monster. Dat is een andere test dan deze.

Neem dezelfde dag contact op bij koorts, koude rillingen of pijn in de flank. Datzelfde geldt bij pijn in het perineum. Zie ook het bredere urineonderzoek waar deze bepaling deel van uitmaakt.