Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Mineralen

Bicarbonaat en de nieren: wat HCO3- zegt bij nierziekte en hoge bloeddruk

De nieren kunnen bicarbonaat (HCO3-), volgens de NVKC de belangrijkste vorm van kooldioxide in het lichaam, uitscheiden of juist vasthouden om de balans tussen zuur en base te handhaven. Kooldioxide zelf is volgens MedlinePlus een afvalstof van de stofwisseling.

Bij een metabole afwijking kunnen de nieren volgens de NVKC niet de juiste hoeveelheid bicarbonaat uitscheiden, en ernstige nierproblemen noemt de NVKC als mogelijke oorzaak van een metabole acidose met een verlaagd HCO3-. De bicarbonaatwaarde is alleen met bloedonderzoek te bepalen.

Unilabs hanteert voor bicarbonaat 22,0 - 29,0 mmol/l.

Beoordeling door arts inbegrepen

Bicarbonaat (HCO3-) is volgens de NVKC de belangrijkste vorm van kooldioxide in het lichaam. De nieren kunnen het uitscheiden of vasthouden om de balans tussen zuur en base te handhaven.

  • Star-SHL hanteert voor bicarbonaat 20 - 31 mmol/l, Unilabs 22,0 - 29,0 mmol/l, Certe 24 - 28 mmol/L en Diagnostiek voor U 21 - 28 mmol/L.
  • Een verhoogd bicarbonaat samen met een hoge pH past volgens de NVKC bij een metabole alkalose, met onder meer langdurig overgeven als mogelijke oorzaak.
  • Een verlaagd bicarbonaat samen met een lage pH past volgens de NVKC bij een metabole acidose, met onder meer diabetes en ernstige nierproblemen als mogelijke oorzaken.

Bicarbonaat: wat Nederlandse laboratoria hanteren

Er is geen landelijk afgesproken referentiewaarde; dit is wat afzonderlijke laboratoria publiceren.

De bovengrens loopt van 28 mmol/l bij Certe tot 31 mmol/l bij Star-shl.

Referentiewaarden per groep, in mmol/l
Star-shl · Iedereen 20–31 mmol/l
20 31
Unilabs · Iedereen 22–29 mmol/l
22 29
Certe · Iedereen 24–28 mmol/L
24 28
Diagnostiek voor U · Iedereen 21–28 mmol/L
21 28
0 34,1 mmol/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Bicarbonaat: wat deze test meet

Een bicarbonaatwaarde staat in millimol per liter (mmol/l), en Unilabs bepaalt bicarbonaat in lithium-heparineplasma met een enzymatische methode (PEPC).

Bicarbonaat: waarom deze waarde ertoe doet

Bicarbonaat doet ertoe omdat de test op totaal CO2, met HCO3- als belangrijkste vorm, volgens de NVKC ook wordt gebruikt om het beloop van nierziekten en hoge bloeddruk te volgen.

Bicarbonaat: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Volledig Metabool Onderzoek · €149,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Bicarbonaat: wanneer is meten zinvol?

De CO2-test, die bicarbonaat als belangrijkste vorm omvat, kan volgens de NVKC worden aangevraagd om te beoordelen of medicatie voor nierziekten of hoge bloeddruk werkt.

Bicarbonaat: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Ernstige nierproblemen zijn volgens de NVKC een mogelijke oorzaak van een metabole acidose, een lage pH samen met een verlaagd HCO3-, en Unilabs legt de ondergrens voor bicarbonaat op 22,0 mmol/l. MedlinePlus noemt ook nier- of leverziekte bij de mogelijke oorzaken van een metabole acidose.

Hoge waarden

Een overdosis bicarbonaat noemt de NVKC als mogelijke oorzaak van een metabole alkalose, een hoge pH samen met een verhoogd HCO3-, en Unilabs legt de bovengrens voor bicarbonaat op 29,0 mmol/l.

Bicarbonaat: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Diabetische ketoacidose

    Te weinig CO2 in het bloed kan een teken zijn van diabetische ketoacidose, een complicatie van diabetes type 1 en type 2.

  • Ernstige nierproblemen

    Ernstige nierproblemen kunnen een oorzaak zijn van een metabole acidose: een lage pH samen met een verlaagd HCO3- in het bloed.

  • Langdurige diarree

    Langdurige diarree is een van de mogelijke oorzaken van een metabole acidose, waarbij te weinig CO2 in het bloed kan zitten.

  • Hyperventilatie

    Te weinig CO2 in het bloed kan een teken zijn van een respiratoire alkalose, die door een long- of ademhalingsprobleem ontstaat, waaronder hyperventilatie: snel en diep ademhalen.

  • Een buis die voor de analyse is geopend

    Na het openen van de afnamebuis loopt de concentratie bicarbonaat af met ongeveer 6 mmol/L per uur; de buis moet dicht blijven tot de analyse.

Wat de waarde verhoogt

  • Langdurig overgeven

    Langdurig overgeven, met verlies van zuur uit de maag, kan een metabole alkalose geven: een hoge pH samen met een verhoogd HCO3- in het bloed.

  • Een overdosis bicarbonaat

    Een overdosis bicarbonaat kan een oorzaak zijn van een metabole alkalose met een verhoogd HCO3-.

  • Syndroom van Cushing

    Te veel CO2 in het bloed kan een teken zijn van het syndroom van Cushing.

  • Longziekten

    Te veel CO2 in het bloed kan een teken zijn van longziekten.

Bicarbonaat: leefstijl en deze waarde

Bespreek een afwijkend bicarbonaat met uw huisarts, zeker als u wordt behandeld voor een nierziekte of hoge bloeddruk, omdat de NVKC de CO2-test noemt voor het volgen van die aandoeningen.

Bicarbonaat: veelgestelde vragen

Waarom vraagt Unilabs een aparte buis voor bicarbonaat?

Unilabs vraagt voor bicarbonaat een aparte kleine lithium-heparinebuis die dicht moet blijven tot de analyse, omdat de concentratie na het openen met ongeveer 6 mmol/L per uur afloopt.

Bicarbonaat: bronnen

  1. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  2. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  3. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  4. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  5. MedlinePlus, Carbon Dioxide (CO2) in Blood, medlineplus.gov, geraadpleegd 2026-10-19 (opgehaald 2026) medlineplus.gov
  6. NVKC, Alles over testen: Bloedgassen, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-19 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Hart en vaten

Volledig Metabool Onderzoek

Uitgebreid metabool panel: elektrolyten, nieren, lever, glucose, HbA1c en eiwit.

HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) ALAT (Alanine-aminotransferase) Calcium Alkalische Fosfatase ASAT (Aspartaat-aminotransferase) Bilirubine Totaal Ureum Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) Glucose (Nuchter) Bicarbonaat Chloride Natrium Kalium Albumine Totaal Eiwit Bilirubine Direct Bilirubine (indirect)
€149,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Bicarbonaat

€10,-