Anti-tTG: coeliakie op volwassen leeftijd en de weg naar de diagnose

Q: Kan coeliakie ook op latere leeftijd ontstaan?

Ja, coeliakie, waarop de anti-tTG-test onderzoekt, kan volgens Thuisarts op elke leeftijd beginnen, en ook de klachten kunnen volgens Thuisarts op elke leeftijd beginnen.

Bij coeliakie, waarbij het lichaam gluten uit de meeste graansoorten niet verdraagt, maakt het afweersysteem volgens de NVKC anti-tTG: antistoffen tegen het lichaamseigen eiwit tissue transglutaminase in de darmwand. Tissue transglutaminase speelt volgens de NVKC een rol bij de afbraak en opname van voedingsstoffen in de darm.

Coeliakie kan volgens Thuisarts op elke leeftijd beginnen, en bij mensen met coeliakie ontstaat volgens de NVKC op den duur een tekort aan ijzer en vitamines. Een bloedtest is de enige manier om anti-tTG te kennen.

Star-SHL noemt anti-tTG IgA onder 7,0 U/ml negatief.

Beoordeling door arts inbegrepen

Anti-tTG zijn antistoffen tegen tissue transglutaminase, een eiwit in de darmwand, die het afweersysteem bij coeliakie maakt. Als anti-tTG wordt aangetoond, is de kans op coeliakie volgens de NVKC groot, en met een darmbiopt kan de diagnose met zekerheid worden vastgesteld.

Star-SHL noemt anti-tTG IgA onder 7,0 U/ml negatief en boven 10,0 U/ml positief; Unilabs hanteert onder 7 kU/l en Diagnostiek voor U onder 8 U/mL.
Anti-tTG-onderzoek naar coeliakie vraagt volgens Thuisarts dat iemand gluten blijft eten, want de arts kan alleen onderzoeken of iemand coeliakie heeft als die nog gluten eet.
Anti-tTG wordt bepaald bij een vraag naar coeliakie, die volgens Thuisarts 1 op de 100 mensen in Nederland heeft.

Anti-TTG: wat Nederlandse laboratoria hanteren

Er is geen landelijk afgesproken referentiewaarde; dit is wat afzonderlijke laboratoria publiceren.

De bovengrens loopt van 7 u/ml bij Star-shl tot 8 u/ml bij Diagnostiek voor U.

Referentiewaarden per groep, in u/ml
Laboratorium	Groep	Referentiewaarde (u/ml)	Verhouding op schaal
Star-shl	· Iedereen · een grens, geen bereik · IgA, negatief	< 7 U/ml	7
Star-shl	· Iedereen · IgA, dubieus	7–10 U/ml	7 10
Star-shl	· Iedereen · een grens, geen bereik · IgA, positief	> 10 U/ml	10
Unilabs	· Iedereen · een grens, geen bereik · IgA	< 7 kU/l kU/l
Diagnostiek voor U	· Iedereen · een grens, geen bereik · IgA	< 8 U/mL	8

6,25 10,75 u/ml

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Anti-TTG: wat deze test meet

Unilabs meet anti-tTG als IgA in kU/l en bevestigt een eerste uitslag van 10 keer de bovengrens met een test op antistoffen tegen endomysium (EMA).

Anti-TTG: waarom deze waarde ertoe doet

Anti-tTG is belangrijk omdat mensen met coeliakie volgens Thuisarts vaker dan anderen andere ziektes van de afweer hebben, zoals diabetes type 1 of een ziekte van de schildklier.

Anti-TTG: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing: Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname: Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test: Coeliakie · €184,-
Waar: 650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Anti-TTG: zo bereid je je voor

Blijf gluten eten
Nodig

Eet minimaal 6 weken vóór de afname elke dag gluten, in meer dan één maaltijd. Eet je al glutenvrij, dan kan de test ten onrechte negatief uitvallen.

Water drinken mag altijd. Drink vooraf gewoon, dat maakt het prikken makkelijker.
Neem je medicijnen gewoon in, tenzij je eigen arts iets anders heeft gezegd.

Anti-TTG: wanneer is meten zinvol?

Een anti-tTG-test wordt volgens de NVKC aangevraagd om te achterhalen of coeliakie de veroorzaker van de klachten is, en volgens Thuisarts moet iemand gluten blijven eten tot het onderzoek in het ziekenhuis.

Anti-TTG: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Wanneer anti-tTG niet in het bloed wordt aangetoond, noemt de NVKC de kans op coeliakie klein, maar bij een familielid van iemand met coeliakie zegt zo'n onderzoek volgens Thuisarts alleen iets over dat moment.

Hoge waarden

Een positieve anti-tTG geeft volgens de NVKC een grote kans op coeliakie. Bij het onderzoek naar coeliakie in het ziekenhuis is volgens Thuisarts vaak een kijkonderzoek van de twaalfvingerige darm nodig, waarbij de arts kleine stukjes uit de binnenkant van de darm haalt om onder de microscoop te bekijken.

Anti-TTG: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

Onvoldoende aanmaak van IgA-antistoffen

De anti-tTG-test meet antistoffen van het type IgA, en bij een negatieve uitslag wordt nagegaan of de patiënt IgA-antistoffen in voldoende mate kan maken.

Wat de waarde verhoogt

Coeliakie

Als anti-tTG wordt aangetoond, wijst dat meestal op overgevoeligheid voor gluten (coeliakie), en de kans op coeliakie is dan groot.

Anti-TTG: leefstijl en deze waarde

Een positieve anti-tTG legt u voor aan uw huisarts. Bij coeliakie volgt volgens Thuisarts meestal 1 keer per 1 of 2 jaar controle bij de maag-darm-lever-arts, en soms neemt de huisarts de controles over bij volwassenen die goed met hun coeliakie om kunnen gaan en geen klachten meer hebben.

Anti-TTG: veelgestelde vragen

Kan coeliakie ook op latere leeftijd ontstaan?

Ja, coeliakie, waarop de anti-tTG-test onderzoekt, kan volgens Thuisarts op elke leeftijd beginnen, en ook de klachten kunnen volgens Thuisarts op elke leeftijd beginnen.

Anti-TTG: bronnen

Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
NVKC, Alles over testen: Anti-TTG, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl